III OZ 630/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 460/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 18 czerwca 2025 r. znak SKO.OŚ-60/2519/111/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji; 2. zwrócić S. sp. z o.o. z siedzibą w M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Postanowieniem z 18 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 460/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: "WSA w Kielcach"), po rozpoznaniu wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawca"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach (dalej: "SKO", "Kolegium") z 18 czerwca 2025 r. znak SKO.OŚ-60/2519/111/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Kielcach wskazano, że skarżąca nie wykazała okoliczności uzasadniających wystąpienie co najmniej jednej z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Skarżąca nie wskazała dlaczego nie jest możliwe wykonanie zaskarżonej decyzji bez naruszania substancji nieruchomości, poprzestając jedynie na oświadczeniu, którego nie można w żaden sposób zweryfikować. Strona nie przedstawiła również swojej sytuacji majątkowej w relacji do kosztów usunięcia odpadów oraz nawet w przybliżeniu samych kosztów tego usunięcia. Wreszcie skarżąca nie odniosła przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej do podniesionej kwestii, że odpady nie stanowią zagrożenia w wymienionych we wniosku okolicznościach oraz że nie emitują zanieczyszczeń. Pismem z 30 września 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wywiodła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 460/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wnosząc o zmianę tego postanowienia. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłową interpretację i zastosowanie w warunkach sprawy, w której skarżąca wystarczająco wykazała grożące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem: 1) nakaz wykonania przez skarżącą czynności usunięcia z jej nieruchomości odpadów w postaci masy ziemi i gruzu, a także spiętrzenie tych odpadów na granicy dwóch nieruchomości od strony sąsiada skarżącej, stanowi zasadniczy przedmiot sprawy głównej a nie wpadkowej, co wynika zarówno z treści skargi jak też samych rozstrzygnięć zaskarżonych aktów administracyjnych; 2) zagrożenie wynikające ze skopania gruntu na granicy dwóch nieruchomości i utworzenia w ten sposób niemal pionowej trzymetrowej skarpy granicznej wynika z zasady powszechnego ciążenia, nie zaś z "oświadczenia, którego nie można w żaden sposób zweryfikować", nie wymaga więc od Sądu "poszukiwania w aktach sprawy argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu"; sprowadza się ono do niebezpieczeństwa grawitacyjnego obsunięcia masy ziemi i gruzu, która rozciąga się także na sąsiednią nieruchomość, oraz do nieodwracalności skutku usunięcia ziemi i gruzu, jaki wynika wprost z zaskarżonego aktu administracyjnego; 3) wbrew ustaleniu Sądu I instancji treść wniosku skarżącej odnosi do przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej kwestię, że przedmiotowe odpady "nie stanowią zagrożenia dla społecznie pożądanego efektu w postaci ochrony zdrowia lub życia łudzi, zwierząt czy szerzej pojętego środowiska naturalnego" w ten sposób, że tymczasowe wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do "odwleczenia w czasie uzyskania (tego) społecznie pożądanego efektu", w odróżnieniu od niezwłocznego jej wykonania, które grozi grawitacyjnym obsunięciem się masy ziemi i gruzu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich - nadzwyczajnych ze swej istoty - okoliczności związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu wyjątkowych działań lub po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków. Restryktywna interpretacja powyższych przesłanek jest konsekwencją ustawodawczego założenia, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych (art. 61 § 1 p.p.s.a.). W złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający opisano i uprawdopodobniono znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy indywidualne jej okoliczności przemawiające za udzieleniem ochronnym tymczasowej. Skarżący powołał się na zagrożenie obsunięcia się masy ziemi i gruzu w wyniku skopania gruntu na granicy dwóch nieruchomości i utworzenia w ten sposób niemal pionowej trzymetrowej skarpy granicznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonanie zaskarżonej decyzji przed dokonaniem prawomocnej oceny jej legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym wiąże się z wystąpieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wbrew stanowisku Sądu I instancji wniosek skarżącej nie koncentrował się na kosztach wykonania decyzji i sytuacji majątkowej spółki, lecz na ewentualnych zagrożeniach wynikających z indywidualnych okoliczności wykonania zaskarżonej decyzji przed jej kontrolą sądową. Logiczny wywód w tym zakresie znajdujący potwierdzenie w okolicznościach niniejszej sprawy stanowił wystarczające uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przypomnieć należy, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (zob. postanowienie NSA z 18.03.2014 r., II OZ 250/14, LEX nr 1447295). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wpis od uwzględnionego zażalenia zwrócono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.