III OZ 63/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy R. na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 986/23 w sprawie ze skarg Gminy R. na postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.14.2023.JP z dnia 20 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.18.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.19.2023.JP z dnia 21 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.20.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.21.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.22.2023.JP w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet kwoty głównej zaległości i odsetek za zwłokę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 986/23, po rozpoznaniu skarg Gminy R. (dalej: "skarżąca") na postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie (dalej: "Dyrektor") z 14 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.14.2023.JP; z 20 kwietnia 2023 r.- nr RZ.RUZ.4219.18.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.19.2023.JP; z 21 kwietnia 2023 r. - nr RZ.RUZ.4219.20.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.21.2023.JP, - nr RZ.RUZ.4219.22.2023.JP w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet kwoty głównej zaległości i odsetek za zwłokę, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienia, a w pkt 2. zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej kwotę 2040 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I. instancji, uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie kosztów wskazał, że zwrot kosztów postępowania zasądzono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). WSA w Rzeszowie wyjaśnił, że na zasądzoną kwotę 2 040 zł składają się wpisy od skarg - 600 zł (6 x 100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Pismem z 16 stycznia 2024 r. (złożonym w Sądzie w dniu 17 stycznia 2024 r.), pełnomocniczka skarżącej wywiodła zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 986/23, wnosząc o jego zmianę i zasądzenie kosztów postępowania sądowego w kwocie 3480 złotych i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu złożonego środka odwoławczego wskazano, że z prostego wyliczenia wynika, iż wynagrodzenie dla radcy prawnego nie zostało wyliczone w kwocie 480 zł za każdą sprawę, jak to wynika z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, ale w kwocie 240 zł za sprawę. Z uzasadnienia wyroku nie wynika, dlaczego wynagrodzenie dla pełnomocnika zostało zasądzone w takiej wysokości. Skarżąca, mając na uwadze wskazaną w wyroku podstawę prawną - art. 206 p.p.s.a. – założyła, że Sąd I. instancji dokonał miarkowania wynagrodzenia. W ocenie skarżącej, brak było podstaw do miarkowania minimalnej stawki wynagrodzenia pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 p.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od zaistnienia uzasadnionego przypadku. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że warunkiem prawidłowego zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11; wyrok NSA z 20 maja 2021 r., II GSK 547/21, LEX nr 3197361). Podkreślenia wymaga, że Sąd I. instancji wprawdzie powołał art. 206 p.p.s.a. i zastosował miarkowanie kosztów postępowania, ale rozstrzygnięcie to nie zostało uzasadnione. Z uzasadnienia Sądu I. instancji nie wynika dlaczego sąd ten przyznał skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 2040 złotych, ograniczając wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika do kwoty 1440 złotych. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia, zachodzi m.in. w sytuacji, gdy brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu (zob. wyrok NSA z 20.12.2023 r., I GSK 451/20, LEX nr 3646046). Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uniemożliwia to wówczas instancyjną kontrolę zaskarżonego orzeczenia i stanowi podstawę do jego uchylenia. Z uwagi na brak szczegółowego uzasadnienia w zakresie kosztów postępowania oraz ich miarkowania, konieczne było uchylenie postanowienia zawartego w punkcie 2. zaskarżonego wyroku. Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że skoro z art. 206 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że sąd może nawet w całości odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (a więc nie przyznać stronie żadnych kosztów), to tym bardziej uzasadniona jest teza, że może stronie przyznać koszty w kwocie niższej niż przewidziane w rozporządzeniu stawki minimalne (zob. wyrok NSA z 20 maja 2021 r., II GSK 547/21, LEX nr 3197361). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Niniejsze postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest żadnym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a.