III OZ 622/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 550/24 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. O. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 550/24 odmówił P. O. (dalej także jako: skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wywiedzionej od wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r., którym Sąd I instancji oddalił skargę P. O. na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 9 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że w dniu 26 marca 2025 r. pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku. Natomiast pismami z dnia 4 i 7 kwietnia 2025 r., w wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 i 7 kwietnia 2025 r., pełnomocnika skarżącego wezwano do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwania te zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w trybie zastępczym, ze skutkiem w dniu 28 kwietnia 2025 r. W związku z nieuzupełnieniem braków formalnych i fiskalnych skargi kasacyjnej postanowieniem z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 550/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. W dniu 18 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wskazując na brak jakiegokolwiek kontaktu z reprezentującym go pełnomocnikiem, co uniemożliwiło mu dokonanie wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący wyjaśnił, że nie wiedział o niewywiązaniu się przez jego pełnomocnika z obowiązku uiszczenia rzeczonego wpisu sądowego, a o uchybieniu tym dowiedział się dopiero z korespondencji sądowej doręczonej mu w dniu 14 sierpnia 2025 r. Skarżący podkreślił, że charakter skargi kasacyjnej stwarza obowiązek jej złożenia przez profesjonalnego prawnika. W ocenie skarżącego wina jego adwokata polegająca na niewypełnieniu obowiązku w zakresie uzupełnienia braków skargi kasacyjnej nie może skutkować dla niego sankcją w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej, gdyż zamykałoby to skarżącemu prawo do sądu, co narusza zasady wyrażone w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Zdaniem skarżącego, nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Natomiast Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu w niniejszej sprawie stwierdził, że przy przyjęciu, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 14 sierpnia 2025 r. (doręczenie skarżącemu – do wiadomości - odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej), skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 18 sierpnia 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), dochował terminu wskazanego w art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy jego pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sformułowany przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu, nie przedstawia takiego rodzaju argumentów, które pozwoliłyby na "usprawiedliwienie" zaistniałego uchybienia w świetle przesłanek określonych obowiązującymi w tej materii przepisami prawa. Sąd I instancji zauważył, że podnoszona przez skarżącego argumentacja w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że nie może ponosić on skutków błędnych działań, czy jak w niniejszej sprawie zaniechań profesjonalnego pełnomocnika, gdyż pozbawiałoby go to, gwarantowanego w konstytucji, prawa do sądu. Odnosząc się do powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że jeżeli strona działa w postępowaniu przez pełnomocnika, działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośrednie skutki dla mocodawcy. Mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Ponadto profesjonalny pełnomocnik, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, toteż w stosunku do tych podmiotów podwyższone zostają standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy, zarówno działając samodzielnie, jak również posługując się osobami trzecimi, powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacko-radcowski, wymogi pism procesowych), czy fiskalnym (koszty sądowe). Właśnie z uwagi na dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, skarżącemu, działającemu w postępowaniu (kasacyjnym) przez profesjonalnego pełnomocnika, umożliwiono uzupełnienie braku formalnego i fiskalnego skargi kasacyjnej, z czego jednak skarżący nie skorzystał w sposób odpowiedni (działający w jego imieniu pełnomocnik nie wykonał czynności, do których został wezwany). Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy jego pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponadto Sąd I instancji zauważył, że skarżący, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie uzupełnił braku fiskalnego skargi, co skutkuje odmową uwzględnienia złożonego w tym zakresie wniosku. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącego, który wskazał, że dochował wszelkiej staranności, jeśli chodzi o dbanie o właściwy przebieg toku postępowania i w związku z tym nie powinien ponosić żadnych negatywnych konsekwencji działań osób trzecich. Skarżący dodał także, że nie zna przyczyn zaniedbań pełnomocnika, gdyż nie odpowiada na próby kontaktu z jego strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie wykazano istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20). Ponadto, podkreślenia wymaga, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że profesjonalni pełnomocnicy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowo-administracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 439/10). W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminowi do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej wywiedzionej od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stanowisko Sądu I instancji jest w tym zakresie prawidłowe. Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że działania pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań. Kwestia ta może być jedynie ewentualną podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej i cywilnej pełnomocnika, nie powoduje natomiast, że przywrócenie terminu staje się możliwe. Nie może bowiem stanowić okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu sądowym. Ponadto, zauważyć także należy, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności podnoszonych przez niego we wniosku, a następnie w zażaleniu, tj. podejmowanych prób skontaktowania się z pełnomocnikiem. Dlatego należało uznać, że w niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jak w sentencji.