III OZ 564/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Uniwersytetu [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1884/23 o odrzuceniu skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 20 marca 2023 r., nr 5/507/2022-1 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1884/23, odrzucił skargę Uniwersytetu [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 20 marca 2023 r. w przedmiocie przyznania kategorii naukowej, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Uniwersytet, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p.") poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo ich uzupełnienia przez skarżącego oraz umieszczenia na stronie Biuletynu Informacji Publicznej skarżącego informacji o organach, w tym organie uprawnionym do reprezentacji Uniwersytetu; 2. art. 28 § 1 w zw. z art. 29 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że tylko notarialnie poświadczona kopia aktu wyboru Rektora stanowi dokument wykazujący umocowanie do działania w imieniu uczelni publicznej. W odpowiedzi na zażalenie Minister Edukacji i Nauki wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Zgodnie natomiast z art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy albo organ osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze, właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie, stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Zaniechanie w zakresie załączenia dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu osoby prawnej jest brakiem formalnym skargi, uzupełnianym w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2023 r., Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie wezwał Uniwersytet, do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej notarialnie za zgodność z oryginałem kopii dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to zobowiązanie, skarżący Uniwersytet w dniu 29 sierpnia 2023 r. nadesłał drogą elektroniczną skan kopii aktu stwierdzającego wybór Rektora w kadencji 2020-2024. W ocenie Sądu, Uniwersytet nie wykonał prawidłowo wezwania i z tych względów odrzucił skargę. Jednakże podkreślić wymaga, że warunkiem odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi jest by wezwanie do uzupełnienia tych braków było sformułowane w sposób pozwalający na jego wykonanie. Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie. Po pierwsze, żaden przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga, aby dokument, o którym mowa w art. 29 P.p.s.a. był poświadczony notarialnie za zgodność z oryginałem. Istotą takiego dokumentu nie jest spełnienie określonych kryteriów odnośnie do jego formy prawnej, lecz wykazanie podmiotu umocowanego do działania w imieniu określonej osoby prawnej. Decydujące znaczenie ma tu zatem treść takiego dokumentu. Zatem wezwanie do poświadczonego notarialnie dokumentu umocowania było ze strony Sądu pierwszej instancji nieprawidłowe. Po drugie, podnieść należy, że w przypadku wniesienia skargi w postaci dokumentu elektronicznego - uzupełnienie braków formalnych takiej skargi powinno nastąpić w sposób przewidziany dla tej formy wnoszenia skargi. Oznacza to, że Sąd obowiązany był wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sposób pozwalający na wykonanie zobowiązania Sądu środkami komunikacji elektronicznej. Oczekiwanie zatem przez Sąd pierwszej instancji na przedstawienie dokumentu umocowania do działania w imieniu Uniwersytetu w postaci oryginału lub poświadczonej notarialnie za zgodność z oryginałem kopii umocowania, było, w warunkach niniejszej sprawy, niemożliwe do zrealizowania. Skoro bowiem skarżący wniósł skargę środkami komunikacji elektronicznej, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było wezwanie do uzupełnienia braków tej skargi w sposób właściwy dla sposobu wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego. Tymczasem WSA w Warszawie nie zastosował właściwej formy uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej w drodze dokumentu elektronicznego. Uznać zatem należy, że wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu umocowania w formie papierowej było nieprawidłowe. Wobec tego, w niniejszej sprawie, odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych sposób właściwy należało uznać za przedwczesne. W sprawie koniecznym była ocena czy nadesłany dokument zawierający umocowanie do działania w imieniu Uniwersytetu wykazywał to umocowanie oraz czy dokument ten, przesłany jako załącznik do dokumentu elektronicznego, został prawidłowo podpisany np. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, bądź podpisem zaufanym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.