III OZ 551/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 645/24 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 645/24 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 listopada 2024 r., nr DSE3-K0918-D19240-44/24 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, postanowieniem z dnia 25 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 645/24, odrzucił skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 645/24. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 19 marca 2025 r. WSA w Kielcach oddalił skargę M.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 listopada 2024 r., w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej tub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W dniu 18 czerwca 2025 r. skarżący w terminie wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie 2 egz. wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W wyznaczonym terminie pełnomocnik nadesłał 2 egz. wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, jednak tylko jeden z nich został podpisany. Następnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ponadto skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2). Stosownie do art. 177a P.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymagań, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia jej braków w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W sytuacji gdy strona zaniecha uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej - zgodnie z dyspozycją art. 178 P.p.s.a. - wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Dalej Sąd wyjaśnił, że w przepisach P.p.s.a. brak jest definicji legalnej odpisu pisma procesowego, jednakże w orzecznictwie podkreśla się, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., sygn. II OSK 927/09). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Nie budzi wątpliwości, że elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wprost wynika z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji, odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis (np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis. W sytuacji natomiast, gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy), podpis ten musi zostać złożony własnoręczne na odpisie. Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nadesłany drugi egz. wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (odpis) nie zawierał podpisu pełnomocnika w jakiejkolwiek formie, nie został również poświadczony za zgodność z oryginałem, a zatem w tym zakresie nie jest zgodny co do treści z oryginałem złożonej skargi. Skoro na nadesłanym egzemplarzu pisma brak jest odwzorowanego podpisu, to nie można go uznać za odpis w rozumieniu art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a. Brak zgodności treści odpisu z oryginałem pisma w tym zakresie oznacza, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej nie zostało wykonane w sposób prawidłowy, co skutkować musiało odrzuceniem skargi kasacyjnej, na podstawie art. 178 P.p.s.a. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. art. 178 w zw. z art. 176 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że uzupełnienie braków skargi poprzez przedłożenie dwóch egzemplarzy pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, gdzie jeden z egzemplarzy nie był podpisany, stanowi brak istotny skutkujący jej odrzuceniem; 2. art. 45, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd, w sytuacji gdy złożenie niepodpisanego odpisu pisma nie stanowił istotnego braku formalnego skargi, a sprawa mogła otrzymać prawidłowy bieg. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odniósł się do kwestii odpisu pisma procesowego (jak należy rozumieć pojęcie "odpis pisma"), zasadnie podnosząc, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści oraz że elementem treści pisma procesowego jest podpis. W konsekwencji, odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy), podpis ten musi zostać złożony własnoręczne na odpisie. Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 P.p.s.a. Jednakże, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, odrzucenie skargi kasacyjnej było wadliwe. Według art. 176 § 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 P.p.s.a., innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a P.p.s.a.). W realiach rozpoznawanej sprawy skarga kasacyjna nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Okoliczność ta jest bezsporna. Brak ten został uzupełniony przez stronę w piśmie z dnia 16 lipca 2025 r., w którym zawarto wniosek o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie. Kwestią sporną pozostawało tylko to, czy Sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił skargę kasacyjną, w sytuacji nieprzedłożenia przez stronę podpisanego odpisu pisma z dnia 16 lipca 2025 r. Ocenie zatem podlegało to, czy mimo braku podpisanego odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, skardze kasacyjnej, uzupełnionej tym pismem w zakresie wniosku wymaganego art. 176 § 2 in fine P.p.s.a., mógł zostać nadany prawidłowy bieg. Z art. 182 § 2 P.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Przepis ten nawiązuje do uprawnienia strony wnoszącej skargę kasacyjną, wyrażonego w ostatniej części art. 176 § 2 P.p.s.a., czyli oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy i tym samym postulowania przez nią o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Tylko więc w takim przypadku stanowisko strony przeciwnej oponujące rozpoznaniu skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym poprzez żądanie przeprowadzenia rozprawy, ma znaczenie dla odmiennie wyrażonej woli wnoszącego skargę kasacyjnej. Innymi słowy, strona przeciwna do podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną nie ma wpływu na losy jego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie w uzupełnieniu skargi kasacyjnej (zawartej w piśmie z dnia 16 lipca 2025 r.) opowiedział się za rozpoznaniem jej na rozprawie. Przesłanie niepodpisanego odpisu pisma zawierającego ten wniosek stronie przeciwnej ma więc walor wyłącznie informacyjny. Organ nie mógłby bowiem skutecznie zaoponować wnioskowi skarżącego. Brak podpisanego odpisu wniosku, w okolicznościach niniejszej sprawy, w uwagi na jego treść procesową, nie uniemożliwiał nadania skardze kasacyjnej prawidłowego biegu. Odrzucenie zatem skargi kasacyjnej tylko z tego powodu (braku podpisanego odpisu wniosku) stanowił zbędny formalizm. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w niniejszej sprawie nie może być traktowane jako przyzwolenie na składanie pism procesowych zawierających wniosek, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a., bez niepodpisanego odpisu. Zasadą bowiem jest, że każde pismo wnoszone do sądu powinno zawierać podpis strony (art. 46 § 1 P.p.s.a.) oraz, że do pisma należy dołączyć jego odpisy zawierające odwzorowanie własnoręcznego podpisu (art. 47 § 1 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji słusznie więc wezwał skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej wraz ze złożeniem stosownego odpisu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.