III OZ 544/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24 o odmowie uzupełnienia wyroku w zakresie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia 16 października 2024 r., nr 861/2024 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24, po rozpoznaniu wniosku M. S. (dalej także jako: skarżący) o uzupełnienie wyroku w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania sądowego, odmówił uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24 stwierdzającego nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia 16 października 2024 r., nr 861/2024 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, że wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku o koszty postępowania nie jest zasadny, bowiem w ww. wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r. Sąd I instancji orzekł o całości skargi stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały, jednocześnie nie pomijając żadnego rozstrzygnięcia, które powinien zawrzeć w tym wyroku z urzędu. Jak wyjaśnił Sąd I instancji w ww. wyroku nie rozstrzygnięto o kosztach, gdyż poniesione przez pełnomocnika skarżącego koszty zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pokrywa ewentualne przyznane temu pełnomocnikowi wynagrodzenie, o którym orzeka referendarz sądowy w postanowieniu wydawanym na wniosek zainteresowanego. Pełnomocnik skarżącego wywiódł w terminie do zaskarżenia powyższego postanowienia zażalenie i wnosząc o uchylenie postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 209 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak rozstrzygnięcia w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24, o kosztach, podczas gdy wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 16 października 2024 r., nr 861/2024, a zatem uwzględnił skargę, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do uchylenia się przez Sąd od uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu; 2. art. 258 § 2 pkt 8 w związku z art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez utożsamienie rozstrzygnięcia, które Sąd powinien był zawrzeć w wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24 z urzędu z czynnościami z zakresu prawa pomocy oraz kompetencjami referendarza sądowego i podziału obowiązków na Sąd i referendarza sądowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do uchylenia się przez Sąd od uzupełnienia wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu; 3. art. 258 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak orzeczenia o wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do uchylenia się przez Sąd od rozstrzygnięcia w przedmiocie uzupełnienia wyroku o koszty procesu; 4. art. 258 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, iż z tego przepisu wynika, że skarżący powinien zwrócić się z odrębnym wnioskiem o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, podczas gdy przepis ten zawiera jedynie katalog czynności (wykonywanych w ramach pomocy) przez referendarza sądowego, a nie stanowi o kosztach procesu, czy też o uzupełnieniu wyroku o koszty procesu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek, o którym mowa w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym. (art. 157 § 1a p.p.s.a.). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 157 § 2 p.p.s.a.). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (art. 157 § 3 p.p.s.a.). W związku z powyższym zauważyć przede wszystkim należy, że z art. 157 § 1 p.p.s.a. wynika, iż uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów następuje w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że na podstawie art. 209 cytowanej ustawy był do tego zobligowany, a strona zażądała ich przyznania we właściwym czasie. Jeżeli natomiast sąd orzekł o nich w jakimś zakresie, np. zasądził koszty postępowania, lecz w mniejszym rozmiarze, niż żądała tego strona, to na to postanowienie o kosztach przysługuje jej zażalenie. Jeżeli zaś sąd w ogóle nie wypowiedział się w orzeczeniu o kosztach postępowania, to zażalenie nie przysługuje, ponieważ nie można skarżyć orzeczenia, które nie istnieje. W takiej sytuacji strona może skarżyć wyrok albo składać wniosek o uzupełnienie wyroku w przedmiocie kosztów postępowania (por. B. Dauter, komentarz do art. 157 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII. Wolters Kluwer Polska, 2018). W rozpoznawanej sprawie zaistniała taka właśnie sytuacja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2022/24 stwierdzającym nieważność zaskarżonej przez skarżącego uchwały, nie orzekł w zakresie kosztów postępowania, mimo że w piśmie procesowym z dnia 5 maja 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o ich zasądzenie. Dlatego też żądanie uzupełnienia wyroku w tym zakresie było uprawnione, co jednak nie oznacza jeszcze, że zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego winien zostać w sprawie zasądzony. W toku niniejszego postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 10 czerwca 2025 r. skarżący nie poniósł żadnych kosztów postępowania, jako że korzystał z prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia, skutkiem czego nie można zasądzić na jego rzecz zwrotu tych kosztów od organu. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.