III OZ 540/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 9/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 9/25 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Nauk Stosowanych w R. z dnia 17 lutego 2023 r., nr OKS.42604.3.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 2 czerwca 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 9/25 odmówił W. M. (dalej także jako: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III SPP/Gl 9/25 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowenia adwokata z urzędu. Sąd I instancji w uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśnił, że skarżący uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu jako powód uchybienia terminu podał, że "był chory". Skarżący nie przedłożył jednak żadnego dowodu potwierdzającego, że w terminie do wniesienia sprzeciwu nie mógł z przyczyn zdrowotnych dokonać czynności procesowej. To zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oznacza, że skarżący nie spełnił przesłanek przywrócenia terminu. Ogólne twierdzenie, że "był chory" nie jest zdaniem Sądu I instancji wystarczające. Tym bardziej, że na powyższą okoliczność skarżący powoływał się już przy składaniu po terminie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2023 r. (vide: postanowienie z dnia 21 września 2023 r. sygn. III SPP/Gl 66/23) oraz przy składaniu sprzeciwu od zarządzenia z dnia 7 marca 2024 r. sygn. III SPP/Gl 17/24 (vide: postanowienie z dnia 29 kwietnia 2024 r. sygn. III SPP/Gl 17/24). Miał zatem świadomość, że powyższa okoliczność nie będzie stanowić przesłanki do przywrócenia terminu. Mimo to po raz trzeci powołał się na nią bez bliższego wskazania o jaką chorobę chodzi, czy miała ona charakter niespodziewany bądź nagły i czy rzeczywiście niemożliwe było posłużenie się inną osobą celem dokonania czynności procesowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie ponownie podkreślając, że dochowanie ustawowego terminu uniemożliwiła mu choroba. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym o symbolu 02-P, tj. choroba psychiczna. Leczy się psychiatrycznie od wielu lat, jednak jego stan zdrowia uległ w ostatnich miesiącach znacznemu pogorszeniu, a ponadto przyjmowanie leków wywołało skutki uboczne w postaci kłopotów ze wzrokiem, chodzeniem, z pisaniem, koncentracją, a także pamięcią krótkotrwałą oraz inne dolegliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo stwierdził, że powołana przez skarżącego okoliczność w postaci choroby nie wskazuje na brak jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1120/20). W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie można było przypisać skarżącemu braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest w tym zakresie prawidłowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie negując choroby skarżącego, wskazane we wniosku i zażaleniu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, zwłaszcza że nie zostały poparte żadną dokumentacją medyczną, która umożliwiłaby Sądowi rzeczywistą ocenę możliwości psychofizycznych strony do wniesienia sprzeciwu w terminie. Podkreślenia wymaga, że stan chorobowy może być oczywiście podstawą przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy jest to choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiająca stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych i jednocześnie brak jest innych osób, które mogłyby pomóc w dokonaniu czynności procesowej w terminie. Jak już wskazywano, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, że w sprawie nie miały miejsce żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie tejże instytucji. Dlatego należało uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.