III OZ 527/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1787/23, o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 26 czerwca 2023 r. znak ZSPR.440.811.2019.FT.DS.217446, 217447,217449 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 września 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1787/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 26 czerwca 2023 r. znak ZSPR.440.811.2019.FT.DS.217446, 217447,217449 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji podał, że w niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminowi ustała 29 stycznia 2024 r., tj. w dniu, w którym skarżący odebrał wezwanie Sądu do wskazania, czy zawarty w skardze wniosek o stwierdzenie: "iż ewentualny 30 dniowy bieg do złożenia odwołania winien być liczony od otrzymania decyzji drogą pocztową, a nie za pośrednictwem e-PUAP (...)" stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Złożenie zatem przez skarżącego 5 lutego 2024 r. wniosku o przywrócenie terminu świadczy o zachowaniu terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935; zwanej dalej: p.p.s.a.) Ponadto Sąd ustalił, że z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z 26 czerwca 2023 r. została przesłana skarżącemu wyłącznie drogą elektroniczną, skarżący potwierdził jej odbiór w dniu 5 lipca 2023 r., co oznacza, że wniesienie skargi przez skarżącego 7 sierpnia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) nastąpiło z uchybieniem przewidzianego w art. 53 § 1 p.p.s.a. terminu do dokonania tej czynności. Sąd I instancji uznał też, że organ w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, wbrew procedurze doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosował wybiórczo różne formy doręczenia. I tak, jak zauważył WSA w Warszawie, zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu ePUAP. Natomiast z okoliczności sprawy wynika jednak, że skarżący mógł się spodziewać jej doręczenia w sposób tradycyjny, listem poleconym. Oto bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ m. in. zawiadamiając skarżącego o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, zawiadomienie to doręczył w sposób tradycyjny, za pośrednictwem operatora pocztowego. Co więcej, Sąd zaznaczył, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo skarżącego z 8 grudnia 2021 r. (czyli przed wydaniem zaskarżonej decyzji) wniesione elektronicznie, po którym organ dalej prowadził korespondencję ze skarżącym w tradycyjnej formie. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, powyższe działanie organu mogło spowodować u skarżącego uzasadnione przekonanie, że dalsza korespondencja w niniejszej sprawie (tak jak zresztą przeważająca jej część przesyłana od organu) nadal będzie odbywać się za pośrednictwem operatora pocztowego. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji wniósł Prezes Urzędu Ochrony Dantych Osobowych (dalej jako: "organ"), reprezentowany przez radcę prawnego. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, względnie, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na nieuzasadnionym uznaniu, że uchybienie przez skarżącego terminu na wniesienie skargi na ww. decyzję, nie było przez niego zawinione, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że jego działanie było nacechowane brakiem staranności w działaniu, a przez to przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. było niedopuszczalne; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 87 § 1 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, polegająca na błędnym uznaniu, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi na ww. decyzję Prezesa organu ustała 29 stycznia 2024 r., podczas, gdy sam wniosek skarżącego o przywrócenie terminu na wniesienie ww. skargi został zawarty w treści skargi i został wniesiony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dacie wcześniejszej, tj. w dniu 7 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na zażalenie skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wniósł o jego oddalenie. Wystąpił także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, składając jednocześnie stosowne oświadczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowych ustaleń w zakresie uprawdopodobnienia przez skarżącego braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak słusznie wskazał WSA w Warszawie, to organ wykazał się niekonsekwencją w stosowanym trybie doręczenia kierowanych do skarżącego pism. W aktach, tak jak ustalił to Sąd I instancji, znajduje się pismo skarżącego opatrzone datą 8 grudnia 2021 r. zatytułowane "Ponaglenie", w którym skarżący zwraca się do organu "o jak najszybsze wydanie decyzji" w jego sprawie". Pismo skarżący złożył za pośrednictwem platformy e-puap. Po tym piśmie organ informuje skarżącego o toku postępowania, m.in. w piśmie z 14 września 2022 r., które doręcza za pośrednictwem operatora pocztowego 22 września 2022 r. Ponadto skarżący skierował podobne w swej treści pismo do organu (również zatytułowane "Ponaglenie" – pismo z 24 października 2022 r. ), a w odpowiedzi otrzymał pismo organu z 4 listopada 2022 r., też doręczone za pośrednictwem operatora pocztowego 8 listopada 2022 r. To oznacza, że skarżący wskutek działania organu mógł pozostawać w przeświadczeniu, że każde kolejne pismo będzie mu doręczane przez operatora pocztowego, czyli "poczta tradycyjną". Z kolei, jak wynika z następnych dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, w tym z pisma z 30 marca 2023 r., które skarżący wniósł za pośrednictwem platformy e-puap, a które organ uznał, za okoliczność zobowiązującą go do zastosowania doręczenia elektronicznego, także i to pismo było wnioskiem skierowanym do organu o jak najszybsze załatwienie sprawy. Co więcej, żądanie o podobnej treści skarżący przesłał również w tym samym dniu mailem na adres Kancelarii Głównej Urzędu (wydruk wiadomości e-mail - w aktach administracyjnych). W obydwu żądaniach skarżący zwraca się bezpośrednio do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, używając zwrotu "Szanowny Panie Prezesie" i występuje o przyspieszenie procedowania w sprawie. Również i zawiadomienie o treści art. 10 § 1 k.p.a. i art. 73 § 1 k.p.a., tj. o uprawnieniach wynikających z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu – pismo z 23 listopada 2022 r. - organ przesłał skarżącemu pocztą i zostało mu ono doręczone 28 listopada 2022 r. Należy zatem stwierdzić, że to organ na pisma o zbliżonej treści składane przez skarżącego w różnych trybach odpowiadał w trybie doręczeń dokonywanych przez operatora pocztowego. W sposób oczywisty mogło to wywołać u skarżącego przekonanie, że niezależnie od trybu składania pism do organu ten ostatni zawsze dokona doręczeń przez operatora pocztowego. Doręczenie zatem skarżącemu ostatniego pisma w sprawie – decyzji administracyjnej kończącej to postepowanie - doprowadziło do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący mógł bowiem oczekiwać, że doręczenie decyzji nastąpi przez operatora pocztowego. To zaś uprawdopodabnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Z tego też powodu rację ma pełnomocnik skarżącego zamieszczając w treści odpowiedzi na zażalenie twierdzenie, że to organ stosował różne formy doręczenia wbrew procedurze doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się z kolei do czasu ustania przyczyny uchybienia terminu trzeba wyjaśnić, że skarżący rzeczywiście wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zawarł już w skardze wniesionej 7 sierpnia 2023 r., a w piśmie wniesionym 5 lutego 2024 r. (k.57, k. 58, k. 65 akt sprawy) jedynie sprecyzował ten wniosek na wezwanie Sądu I instancji z 17 stycznia 2024 r. Zgodnie zaś z przepisem art. 49 § 3 p.p.s.a, pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W rezultacie przyczyna uchybienia ustała w dniu wniesienia skargi, a nie dopiero w dniu 29 stycznia 2024 r., tj. w dniu doręczenia skarżącemu wezwania do sprecyzowania wniosku zamieszczonego w skardze. Sąd I instancji zamieścił w tym zakresie błędne rozważania, ale pozostają one bez wpływu na prawidłowość – zaskarżonego rozstrzygnięcia - przywrócenia terminu do wniesienia skargi - skoro skarżący dochował terminu określonego w art. 87 § 1 in fine p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a.