III OZ 522/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1983/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi K.D. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 lipca 2022 r., nr DP.401.381.2022.sj w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1983/22, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.), odmówił K.D. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący nie wykazał przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z załączonej do wniosku kserokopii odpisu skróconego aktu zgonu żony skarżącego wynika, iż zdarzenie miało to miejsce 24 maja 2022 r. Natomiast wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie własnego numeru PESEL zostało odebrane przez skarżącego 11 października 2022 r. W oparciu o wskazane fakty, Sąd stwierdził, iż obydwie daty nie pokrywają się ani nie są do siebie zbliżone. Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu, gdyż to skarżący powinien należycie dbać o swoje interesy, zaś przedstawiony dowód wskazujący na okoliczność braku winy w uchybieniu terminu w postaci kserokopii aktu zgonu żony nie świadczy na jego korzyść. Okres czasu między dniem śmierci żony 24 maja 2022 r. a upływem terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi 18 października 2022 r. nie może usprawiedliwiać tego by po 24 maja 2022 r. skarżący nie mógł działać odpowiednio starannie w swojej własnej sprawie. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu. W zażaleniu podniósł, że po śmierci żony popadł w głęboką depresję i wymagał opieki najbliższych członków rodziny. Przedział czasu od śmierci żony do dnia uzupełnienia braku formalnego skargi, w jego ocenie, nie jest zbyt odległy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem podniesione w nim zarzuty nie podważają prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji odmawiającego stronie przywrócenia uchybionego terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy. Kryterium to wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 1053/13 oraz z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt II FZ 746/13). Tego rodzaju okoliczności nie zostały w niniejszej sprawie uprawdopodobnione. Skarżący, co prawda, nadesłał akt zgonu, jednakże nie uprawdopodobnił, że korzystał, w okresie podnoszonej przez niego depresji, ze specjalistycznej opieki, jak również nie wynika jak długo trwał ten stan. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia, czy choroba była tego rodzaju, iż uniemożliwiała skarżącemu skuteczne i terminowe podjęcie działań procesowych w sprawie. Wyjaśnić bowiem należy, że sąd oceniając wniosek o przywrócenie terminu opiera się na obiektywnym mierniku staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu czynności procesowych. O braku zaś winy można mówić, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym sąd nie może opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach strony, że po śmierci strony popadła w długotrwałą, nieleczoną depresję. Niedochowanie terminu z powodu przeżyć psychicznych, obowiązków związanych z pogrzebem i innymi czynnościami bezpośrednio związanymi ze śmiercią członka rodziny, przy czasowej zbieżności tych wydarzeń z terminem do uzupełnienia braków formalnych, mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie jednakże, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, taka zbieżność terminów nie wystąpiła. Z akt sprawy wynika, że żona skarżącego zmarła 24 maja 2022 r., natomiast Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi 28 września 2022 r., a zatem 4 miesiące po zdarzeniu, które mogło wpływać na niemożność podjęcia czynności procesowej w terminie. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.