III OZ 517/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/22 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 10 marca 2022 r. nr 283/OP/2022 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) postanowieniem z 4 lipca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/22 odmówił A.W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/22 w sprawie ze skargi A.W. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 10 marca 2022 r. nr 283/OP/2022 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 10 marca 2022 r. nr 283/OP/2022 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SPP/Wa 104/22 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie m.in. ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka na mocy ww. postanowienia Sądu wyznaczyła dla skarżącego adwokata z urzędu w osobie adw. O.W. Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone pełnomocnikowi (k.144 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 14 września 2022r. nikt się nie stawił. Wyrokiem z 14 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Na skutek pisma skarżącego z 12 kwietnia 2023 r., pismem z 21 kwietnia 2023 r. skarżący został poinformowany m.in., że od momentu wyznaczenia pełnomocnika z urzędu działał w jego imieniu pełnomocnik, który wykonywał czynności ze skutkiem dla niego i to on był informowany o terminie rozprawy, jak też miał możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pismem z 9 maja 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że ustanowiony z urzędu w sprawie pełnomocnik nie informował go na bieżąco o stanie sprawy i dopuścił się wyjątkowego niedbalstwa i bezczynności. W wykonaniu zarządzenia z 18 maja 2023 r. Sąd wezwał skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni informacji w jakiej dacie i w jakich okolicznościach dowiedział się o zapadłym w sprawie wyroku. W odpowiedzi na wezwanie skarżący sprecyzował, że o wyroku dowiedział się z pisma Sądu z 21 kwietnia 2023 r., które zostało mu doręczone w dniu 8 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę wskazał, że zarządzeniem z 26 lipca 2022 r. zawiadomiono o terminie rozprawy pełnomocniczkę skarżącego adw. O.W. Zawiadomienie o terminie rozprawy doręczono pełnomocniczce 5 sierpnia 2022 r. W dniu 27 lipca 2022 r. złożyła ona pismo, w którym wyznaczyła do zastępowania jej w sprawie aplikantkę adwokacką M.L. Z protokołu rozprawy wynika, że na rozprawie w dniu 14 września 2022r. nikt się nie stawił. Sąd I instancji zauważył, że z treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika, iż powodem niedochowania terminu było niedbalstwo pełnomocnika, bowiem pełnomocnik z urzędu nie informował skarżącego na bieżąco o stanie sprawy toczącej się przed sądem, a o zapadłym wyroku skarżący dowiedział się już po czasie z pisma Sądu. W ocenie Sądu I instancji uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było przejawem niestaranności, niedbalstwa profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, który nie poinformował skarżącego o zapadłym w sprawie wyroku oraz możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W rozpatrywanej sprawie skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i to on zobligowany był do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Z akt sprawy bezsprzecznie bowiem wynika, że pełnomocnik skarżącego został w sposób prawidłowy poinformowany o terminie rozprawy przed Sądem. Podsumowując Sąd I instancji wskazał, że skoro w rozpoznawanej sprawie w imieniu skarżącego czynności procesowych dokonywał profesjonalny pełnomocnik, to jako osoba legitymująca się wymaganą wiedzą i doświadczeniem zawodowym, zna on procedurę w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz jest świadoma skutków prawnych popełnionych w tym zakresie uchybień, w szczególności tego, że wszelkie uchybienia wywołują negatywne konsekwencje bezpośrednio dla skarżącego. W związku z powyższym uznano, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby niedokonanie przedmiotowej czynności procesowej w terminie, nastąpiło bez jego winy. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W sytuacji natomiast, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to wszelkie zaniedbania z jego strony są traktowane jako zaniedbania samej strony. Z tego względu błędy pełnomocnika są równoznaczne z błędami strony i nie można ich traktować jako działań różnych podmiotów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie uznał Sąd I instancji, że skoro skarżący w toku niniejszego postępowania sądowego reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak wiedzy co do jego działań bądź zaniechań nie uzasadnia przywrócenia skarżącemu uchybionego terminu. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 527/11 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pomimo, że w niniejszej sprawie pełnomocnik nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, to jednak działał on w imieniu skarżącego i na jego rzecz, a zatem jego zaniechania są traktowane jakby dokonywane były przez skarżącego osobiście. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który ma obowiązek działania w imieniu strony z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarówno we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jak i w zażaleniu nie został uprawdopodobniony brak winy. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Wskazane przez skarżącego okoliczności, dotyczące skutków niedbalstwa profesjonalnego pełnomocnika nie mogły być więc uwzględnione w niniejszej sprawie. W złożonym zaś zażaleniu skarżący nie odnosi się do meritum sprawy, tj. nie wskazuje żadnych okoliczności mających związek z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Reasumując, nieprawidłowe działanie profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi podstawy wyłączenia winy skarżącego w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. i w konsekwencji nie daje podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku . Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.