III OZ 509/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1385/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia w sprawie ze skargi T. W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 15 czerwca 2023 r., nr 1920/O/2023 w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1385/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. W. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z 15 czerwca 2023 r., nr 1920/O/2023 w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżonym orzeczeniem stwierdzono trwałą niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem Sądu wstrzymanie wykonania może dotyczyć wyłącznie tych aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów administracyjnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. Zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu i nie wymaga wykonania jako niebędące źródłem żadnych obowiązków, nakazów czy zakazów. Sąd dodał, że co do zasady zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1548/18, LEX nr 2513909, z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 691/17, LEX nr 2639594). W rozpatrywanej sprawie należało uznać wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia za niedopuszczalne. Stosownie do powołanego przez Sąd I instancji art. 229 ust. 2 w zw. z art. 226 pkt 3 ustawy z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. poz. 2305) zwolnienie żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Zwolnienie żołnierza ze służby w tym przypadku nie kształtuje stosunku służbowego żołnierza, nie wpływa na jego prawa i obowiązki, a jedynie ma za zadanie rejestrować zdarzenie i jego skutek prawny występujący z mocy ustawy. Jak bowiem stanowi ust. 3 powołanego artykułu, "[w] przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych". Skoro skutek prawny w postaci zwolnienia żołnierza ze służby ma miejsce ex lege z dniem ustalenia niezdolności do służby, to w takiej sytuacji bezprzedmiotowe byłoby wstrzymanie wykonania orzeczenia w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Hipotetyczne wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia nie doprowadziłoby do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej, gdyż stosownie do brzmienia powołanych przepisów ustawa wiąże zwolnienie z zawodowej służby wojskowej wyłącznie z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Prawomocność orzeczenia należy przy tym wiązać z możliwością jego zaskarżenia w odpowiednim trybie (prawomocność formalna). Tym samym aktualne pozostaje orzecznictwo NSA dotyczące poprzedniego stanu prawnego, w myśl którego orzeczenie w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 12 lutego 2013 r., I OZ 29/13). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.