III OZ 506/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 161/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 8 lutego 2022 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 27 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do skargi załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentując, że decyzja, którą otrzymał na początku stycznia 2022 r., zaginęła z powodu przeprowadzki. Kopię decyzji otrzymał 8 lutego 2022 r. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 27 grudnia 2021 r. została doręczona skarżącemu 3 stycznia 2022 r. Wobec tego 30-dniowy termin do wniesienia skargi biegł od 4 stycznia 2022 r. do 3 lutego 2022 r. Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie termin do jej wniesienia została złożona 8 lutego 2022 r. Kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi jest zatem bezsporna. Oceniając merytorycznie wniosek Sąd ten stwierdził, że został on złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). Skarżący dopełnił czynności, której uchybił, a mianowicie wniósł skargę do tutejszego Sądu. Jednakże przytoczone w treści wniosku okoliczności nie dowodzą braku winy strony w uchybieniu terminu i z całą pewnością nie uzasadniają uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem tego Sądu o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, to jest w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Taka sytuacja miała zaś miejsce właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy. Zaginięcie decyzji w trakcie przeprowadzki skarżącego należy bez wątpienia traktować w kategorii niedbalstwa. Skarżący dbając należycie o własne interesy powinien podjąć stosowne czynności celem należytego zabezpieczenia decyzji na czas przeprowadzki, tak by jej odnalezienie i ewentualne sporządzenie w terminie skargi było możliwe i nie nastręczało jakichkolwiek trudności. Niewątpliwie przeprowadzka wiąże się z pewnymi trudnościami organizacyjnymi, jednakże co do zasady jest ona planowana z pewnym wyprzedzeniem. Nie można wobec tego przyjąć, że stanowi ona przeszkodę, której strona nie mogła przewiedzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak jest podstaw ażeby przeprowadzkę traktować na równi ze stanami nadzwyczajnymi, problemami komunikacyjnymi, klęską żywiołową (powódź, pożar) czy nagłą chorobą strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem tego Sądu zaginięcie decyzji w trakcie przeprowadzki skarżącego należy traktować w kategorii niedbalstwa, które świadczy o zawinionym uchybieniu terminu do wniesienia skargi i uniemożliwia jego przywrócenie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Wskazał w nim, że Sąd pierwszej instancji bezzasadnie przypisał mu winę w uchybieniu terminu. Jest on bowiem osobą starszą, schorowaną, nieporadną i samotną, czego nie wziął pod uwagę Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają również niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw ani nieznajomość prawa. Ponadto przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienia NSA: z 22 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1127/18; z 29 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 1062/17 – dostępne w SIP LEX). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skarżący nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. W pierwszej kolejności należy uwagę, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu w zasadzie nie został w ogóle umotywowany. Skarżący podniósł jedynie, że "z powodu przeprowadzki zaginęła decyzją, którą otrzymałem na początku stycznia 2022 r.". Nawet tak ogólnego stwierdzenia skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, nie podał szczegółów, które uwiarygodniłyby te okoliczność (data, miejsce przeprowadzki). Niemniej, Sąd pierwszej instancji przyjął wyjaśnienie skarżącego za wiarygodne i ocenił je pod kątem ustawowych przesłanek przywrócenia terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że wyjaśnienia skarżącego nie wskazują na to, że nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. W sytuacji, w której się on przeprowadzał, powinien lepiej dbać o swój interes i zabezpieczyć decyzję organu w taki sposób, aby jej nie zgubić. Natomiast w sytuacji, w której zagubił przedmiotową decyzję, to powinien niezwłocznie podjąć działanie w celu uzyskania jej kopii tak, aby zdążyć w ustawowym terminie wnieść skargę. Skarżący mógł osobiście udać się do organu i od ręki otrzymać kopię decyzji. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego o tym, że jest osobą starszą, schorowaną, nieporadną i samotną, to zwrócić należy uwagę, że te okoliczności również są przedstawione przez skarżącego wyłącznie w sposób ogólny. Nie podał on konkretnych przyczyn, dla których ww. okoliczności wpłynęły na zagubienie przez skarżącego przedmiotowej decyzji. Samym faktem bycia osobą starszą, schorowaną, nieporadną lub samotną nie można skutecznie uzasadnić wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się chociażby, że podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Ani z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, ani z zażalenia nie można zaś wywieść, że skarżący podjął wystarczające starania, aby skargę na przedmiotową decyzję wnieść w terminie. Wobec powyższego, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.