III OZ 489/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 maja 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 10/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu na zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt III SPP/Gl 10/25 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Y. w X. z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr OKS.42604.4.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy W. M. (dalej: "skarżący") w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, w sprawie skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Y. w X. z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr OKS.42604.4.2023, w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o możliwości jego zaskarżenia, w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, doręczono skarżącemu 18 lutego 2025 r. 6 marca 2025 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wskazał, że nie dochował terminu ze względu na chorobę. Zarządzeniem z 6 marca 2025 r. skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Pomimo skutecznego doręczenia wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W powyższych okolicznościach, postanowieniem z 12 maja 2025 r., III SPPP/Gl 10/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że we wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku, co determinowało sposób rozstrzygnięcia. 11 czerwca 2025 r. skarżący skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie wskazując, że jest osobą z niepełnosprawnością, a jego stan zdrowia psychicznego i fizycznego, w okresie w którym konieczne było terminowe złożenie sprzeciwu, uległ znacznemu pogorszeniu, co uniemożliwiało mu dopełnienie formalności. Jednocześnie wyjaśnił, że obecnie czuje się lepiej, ale wciąż odczuwa skutki choroby, które utrudniają mu samodzielne funkcjonowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W wyjątkowych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd może postanowić o przywróceniu terminu, o ile strona uprawdopodobni, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym wobec dowodu i jako taki nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86.). Co do zasady należy wskazać, że choroba może stanowić przesłankę uzasadniającą stwierdzenie braku winy w uchybieniu terminu. Konieczne jest jednak wykazanie, że miała ona charakter nagły i niespodziewany. Ponadto musi ona stanowić przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia oraz uniemożliwiającą wyręczenie się z obowiązku przez inną osobę. Tego rodzaju okoliczność musi zostać uprawdopodobniona przez stronę. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Nie oznacza to jednak, że wystarczające i adekwatne jest wyłącznie poinformowanie i ogólne przedstawienie symptomów długotrwałej choroby, która dotknęła stronę. W warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie upływu ustawowego terminu na złożenie sprzeciwu, występujące u niego objawy uległy znacznemu i nieprzewidzianemu zaostrzeniu, uniemożliwiającemu podjęcie czynności lub zlecenie ich dokonania innej osobie. Tego rodzaju okoliczności powinny zostać udokumentowane zaświadczeniem lekarskim, kartą informacyjną z leczenia szpitalnego lub innego rodzaju dokumentem o podobnej charakterystyce. Nie przedstawienie tego rodzaju dokumentacji, uniemożliwia ocenę wiarygodności zaprezentowanych przez skarżącego wyjaśnień. W takim stanie rzeczy należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji i uznać, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.