III OZ 476/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1798/20 o odrzuceniu skargi R.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę R.S. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] września 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 9 listopada 2020 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 27 listopada 2020 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 26 stycznia 2021 r. sygn. IV SPP/Po 155/20 referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Na skutek sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z 25 lutego 2020 r. Sąd I instancji utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego. Rozstrzygnięcie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się prawomocne. Pismem z 26 lutego 2021 r. Sąd I instancji wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 listopada 2020 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi z 5 marca 2021 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych (sygn. IV SPP/Po 67/21). W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi. W związku z tym Sąd I instancji odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący, pomimo skutecznego wezwania nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Z przepisów ustawy p.p.s.a. wynika obowiązek poniesienia przez stronę kosztów postępowania toczącego się z jej inicjatywy. Przejawem tej zasady jest między innymi obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, w tym również wpisu od skargi. Brak wykonania obowiązku w tym zakresie powoduje, że sąd administracyjny nie może rozpoznać wnoszonych przez stronę pism. Przedmiotowa sprawa nie jest jedną ze spraw, które podlegają ustawowemu zwolnieniu z kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.). Ponadto wyjątkiem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. W tej sprawie skarżący występował o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ale wniosek w tym przedmiocie został pozostawiony bez rozpoznania. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i przyznanie prawa pomocy (postanowienie referendarza sądowego z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SPP/Po 67/21) odnosi skutek od momentu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i nie miało wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi (nie zwalniało z tego obowiązku). Wbrew twierdzeniom zażalenia, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w terminie otwartym do wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ale w terminie zakreślonym na wykonanie prawomocnego wezwania z 9 listopada 2020 r. Są to dwa odrębne wezwania o różnych skutkach prawnych. Tylko wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest zaskarżalne zażaleniem i tylko w terminie otwartym do wykonania tego wezwania możliwe jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, którego ewentualne uwzględnienie zwalnia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Natomiast wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest niezaskarżalne. Ponadto wezwanie to ma charakter porządkowy, a jego doręczenie jest konieczne w celu usunięcia wątpliwości w zakresie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w sytuacji, w której strona w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, a wniosek ten nie został uwzględniony. Skarżący był więc zobowiązany ponieść koszty związane z udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.), w tym między innymi uiścić wpis sądowy od skargi. Nieopłacona skarga podlegała odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.