III OZ 461/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Partii Politycznej A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SO/Wa 21/23 w sprawie z wniosku Stowarzyszenia B. z siedzibą w W. o wymierzenie Partii Politycznej A. grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia B. z siedzibą w W. (dalej: Stowarzyszenie) wymierzył Partii Politycznej A. (dalej: Partia) grzywnę za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy w wysokości 2000 złotych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenie wnioskiem z 5 grudnia 2022r. wystąpiło do Partii o udostępnienie uchwał lub innych dokumentów dotyczących sposobu ustalenia wysokości składek członkowskich w partii i o udostępnienie dokumentów, na podstawie których ustalana jest składka członkowska, jak również innych dokumentów będących w posiadaniu partii, z których wynika obowiązek wpłat na rzecz partii przez jej członków. Z uwagi na brak odpowiedzi, stowarzyszenie wysłało do Partii dwie kolejne prośby o rozpoznanie powyższego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Następnie Stowarzyszenie wniosło za pośrednictwem Partii skargę na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku z 5 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na wniosek Partia wyjaśniła, że z uwagi na błąd pracowników administracyjnych, nie dysponuje na dzień składania pisma "żadnymi innymi aktami postępowania – tj. oryginałem wniosku o udostępnienie informacji publicznej i oryginałem skargi na bezczynność". Z tego względu przesłała odpowiedź na skargę oraz odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny. Uwzględniając wniosek o wymierzenie grzywny Sąd I instancji wskazał, że Partia, do której złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej i której zarzuca się bezczynność w tym przedmiocie, jest stroną postępowania sądowego (organem w znaczeniu funkcjonalnym). Natomiast kwestię, czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), może być rozstrzygnięta dopiero, gdy zostanie rozpoznana skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Oznacza to, że tego rodzaju okoliczność nie zwalniała Partii z obowiązku przekazania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu skargi wraz z odpowiedzią na skargę. Sąd I instancji zaznaczył, że Partia nie kwestionuje, że otrzymała oryginał skargi na bezczynność. Wskazuje natomiast, że nie dysponuje "żadnymi innymi aktami postępowania, tj. oryginałem wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz oryginałem skargi na bezczynność", z uwagi na błąd pracowników administracyjnych. Nie wyjaśniono jednak na czym polegał błąd pracowników ani jakie były jego przyczyny. Partia deklaruje wolę jak najszybszego wyjaśnienia sprawy, jednak nie powołuje się na podjęcie działań zaradczych w tym zakresie, w tym np. wystąpienia do Stowarzyszenia o udostępnienie np. duplikatu skargi. Sąd I instancji podkreślił, że bezwzględnym obowiązkiem organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na bezczynność, jest przekazanie skargi w prawnie przewidzianym terminie, wynikającym z przepisów u.d.i.p. (15 dni). Partia nie dopełniła tego obowiązku ustawowego. Skarga na bezczynność została doręczona Partii 30 stycznia 2023 r., ale Partia nie przekazała jej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do dnia orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny, więc uchybienie terminu na wykonanie tego obowiązku było oczywiste. Przekazanie samej odpowiedzi na skargę bez skargi i akt administracyjnych nie oznacza prawidłowego wypełnienia art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Stanowiło to podstawę do wymierzenia organowi grzywny. Wymierzając grzywnę Sąd I instancji wziął pod uwagę opisane wyżej okoliczności. Zdaniem Sądu I instancji wysokość grzywny jest zatem adekwatna do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi określonemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Partia zarzucając naruszenie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jak i w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 21 pkt 1 u.d.i.p.), do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (w tym przypadku w związku z art. 21 pkt 1 u.d.p.), sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie wykonał obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie przesłał w terminie oryginału skargi wraz z aktami sprawy. Zostały więc spełnione przesłanki do wymierzenia grzywny temu organowi. Wynika to jednoznacznie z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Stąd też wniosek o wymierzenie grzywny był uzasadniony, a Sąd I instancji trafnie przyjął, że w okolicznościach tej sprawy uzasadnione było wymierzenie grzywny w orzeczonej wysokości. Stanowisko Partii w tym zakresie opiera się przede wszystkim na powołaniu się na orzeczenia sądów administracyjnych wydane w "podobnych" sprawach, pomijając, że przytoczone w uzasadnieniu zażalenia postanowienia zostały wydane w indywidualnych sprawach i z uwzględnieniem ich konkretnych okoliczności. Należy również podkreślić, że wymierzenie grzywny ma charakter uznaniowy, a Sąd I instancji rozstrzygając w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. Tego rodzaju okoliczności Sąd I instancji rozważył w tej sprawie, a Partia nie zakwestionowała skutecznie oceny Sądu I instancji sformułowanej w tym zakresie. W zażaleniu organ podnosi przede wszystkim argumenty dotyczące wniosku o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, że pismo Stowarzyszenia nie spełniało warunków do uznania za tego rodzaju wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie. Okoliczność czy pismo stowarzyszenia stanowiło wniosek o udzielenie informacji publicznej oraz czy wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., nie mogła zostać rozstrzygnięta w tym postępowaniu. Kwestia ta będzie natomiast przedmiotem rozpoznania skargi na bezczynność złożonej w tym przedmiocie. Przekazanie skargi wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu skargi stanowi ustawowy obowiązek i bez znaczenia jest, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też uważa, że nie jest organem w rozumieniu p.p.s.a., ewentualnie dysponentem żądanych informacji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 105/19, z 30 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 495/10, z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10 i z 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OZ 698/13). Oznacza to, że złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Podmiot ten nie jest uprawniony do dokonywania oceny zasadności skargi i żądania jej przekazania. Dopiero wojewódzki sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać tego rodzaju oceny i ustalić, czy skarga, będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, czy żądane informacje były informacją publiczną i czy adresat wniosku o udzielenie tych informacji zobowiązany był do rozpoznania wniosku stosownie do przepisów u.d.i.p. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.