III OZ 457/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 558/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 5 grudnia 2022 r., nr 2058/O/2022 w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 27 lutego 2023 r. J. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do skargi załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, argumentując, że w związku ze szkoleniem unitarnym, w którym brał udział, nie mógł wnieść skargi w ustawowo zakreślonym terminie. Dodatkowo podkreślił, że ten rodzaj szkolenia wiąże się ze skoszarowaniem oraz "wyłączeniem z życia publicznego". Ponadto zgodnie z treścią zarządzenia z 6 kwietnia 2023 r. skarżący został zobowiązany do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Jako dowód skarżący nadesłał oświadczenie dowódcy Kompanii z 27 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że w okresie od 16 grudnia 2022 r. do 2 stycznia 2023 r. skarżący pełnił obowiązki poza miejscem stałej dyslokacji. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi, sąd pierwszej instancji wskazał, że orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z 5 grudnia 2022 r. zostało doręczone skarżącemu 23 grudnia 2022 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Wobec tego 30 dniowy termin do wniesienia skargi biegł od 23 grudnia 2022 r. do 23 stycznia 2023 r. Skarga wraz z wnioskiem o przywrócenie termin do jej wniesienia została złożona 27 lutego 2023 r. Kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi jest zatem bezsporna. Sąd wskazał, że z dostarczonego przez skarżącego oświadczenia dowódcy kompanii nie wynika, aby skarżący brał udział w szkoleniu unitarnym, które, według skarżącego, ze względu na swój charakter, miało uniemożliwić kontakt ze "światem zewnętrznym" oraz pozyskanie profesjonalnej pomocy prawnej. W ocenie sądu przebywanie w podanym okresie poza miejscem stałej dyslokacji nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem ze stanem faktycznym w niniejszej sprawie skarżący mógł wnieść skargę w terminie trzydziestu dni od doręczenia, czyli do 23 stycznia 2023 r. Wskazana służba wojskowa nie stanowiła przeszkody, której nie można było przeciwdziałać. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Wskazał w nim, że sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę oczywistości jaką jest fakt, że odbywanie służby przez skarżącego poza miejscem dyslokacji uniemożliwiło mu złożenie skargi w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze. zm.; dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy zwrócić uwagę, że w art. 87 § 2 p.p.s.a. mowa jest o uprawdopodobnieniu przez wnioskującego okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie skarżący pismem z 27 lutego 2023 r. (data nadania) wniósł, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przedmiotowe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie, które zostało mu doręczone w dniu 23 grudnia 2023 r. do rąk dorosłego domownika (matki). Do skargi załączył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak możliwości wniesienia skargi do WSA, ponieważ przebywał na szkoleniu unitarnym, będąc "skoszarowanym" i pozbawionym dostępu do pomocy prawnej. W uzupełnieniu wniosku przedstawił oświadczenie Dowódcy Kompanii, zgodnie z którym w terminie 16.12.2022 r. – 2.01.2023 r. pełnił obowiązki poza miejscem stałej dyslokacji tj. m. [...]. Skoro termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg 23 grudnia 2022 r., to jego koniec przypadał na 23 stycznia 2023 r. Z twierdzeń skarżącego oraz dowodów, które przedstawił, wynika, że najpóźniej 3 stycznia 2023 r. miał on możliwość wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ani ze skargi, ani z wniosku o przywrócenie terminu, ani z treści zażalenia nie wynika dlaczego skarżący nie mógł wnieść przedmiotowej skargi w ustawowym terminie, tj. między 3 stycznia 2023 r. a 23 stycznia 2023 r., kiedy to już nie pełnił obowiązków poza miejscem stałej dyslokacji. Co więcej skarżący wniósł przedmiotową skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero 27 lutego 2023 r., nie wskazując dlaczego nie mógł tego zrobić wcześniej. Oznacza to, że skarżący nie podał ani rzeczywistej przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, ani daty ustania tejże przyczyny. Przyczyny podane przez skarżącego wyjaśniają jedynie dlaczego nie mógł on wnieść skargi przez pierwsze 10 dni terminu. W tych okolicznościach sprawy sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wskazując, że nie uprawdopodobnił on okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Należy również zauważyć, na co zwrócono uwagę wyżej, że pismo (skargę) z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu podana przez skarżącego paradoksalnie ustała jeszcze w trakcie jego biegu. W tej sytuacji trafnie sąd pierwszej instancji nie prowadził dalszych ustaleń i np. nie wzywał skarżącego do dalszego uzupełniania wniosku w zakresie daty ustania przyczyny uchybienia terminu – wniosek skarżącego nie mógł być bowiem w okolicznościach, które konsekwentnie przedstawiał i w skardze i w zażaleniu, uwzględniony, w związku z tym, że skarżący w sposób ewidentny nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na jego brak winy w uchybieniu terminu. Odmowa przywrócenia terminu w tej sytuacji była zgodna z zasadą ekonomiki procesowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.