III OZ 449/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 645/25 o odrzuceniu skargi P.K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 19 lutego 2025 r., nr BP-DZ.413.2.2025/2 w przedmiocie świadczenia mieszkaniowego postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 645/25, odrzucił skargę P.K. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia 19 lutego 2025 r. w przedmiocie świadczenia mieszkaniowego, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej "P.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Stosownie zaś do treści art. 46 § 3 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Pismem z dnia 25 kwietnia 2025 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej przed WSA w Warszawie. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 maja 2025 r. Pełnomocnik jednak wykonał powyższe wezwanie z uchybieniem wyznaczonego terminu. Stosowne pełnomocnictwo nadesłał bowiem do Sądu w dniu 13 maja 2025 r. Termin zaś do wykonania wezwania upłynął w dniu 12 maja 2025 r. Dlatego też Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 40 P.p.s.a. polegające na niezastosowaniu do stwierdzenia faktu udzielenia pełnomocnictwa reguł interpretacyjnych dotyczących oświadczeń woli wg przepisów prawa cywilnego; 2. art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, że pełnomocnik skarżącej przy pierwszej czynności procesowej nie dołączył – będąc do tego zobowiązanym – pełnomocnictwa i w konsekwencji ustalenie, że pełnomocnictwo takie nie zostało udzielone, w sytuacji gdy w aktach sprawy przy piśmie z dnia 4 grudnia 2024 r. znajduje się pełnomocnictwo do występowania w imieniu skarżącej, z którego wynika, że pełnomocnik został umocowany do reprezentowania mocodawczyni w sprawie, w tym też na etapie sądowym przed wszystkimi sądami; 3. art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji RP, polegające na przyjęciu, że nieuzupełnienie przez nieumocowanego pełnomocnika – w odpowiedzi na wezwanie Sądu – braku skargi polegającego na nieprzedłożeniu dokumentu, z którego wynikałoby jego umocowanie do wniesienia skargi do WSA obliguje Sąd do odrzucenia skargi bez uprzedniego, bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie; 4. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a., polegające na niezastosowaniu przewidzianych w ustawie środków w celu usunięcia braków formalnych skargi i w konsekwencji jej odrzucenie, pomimo braku zaistnienia przesłanki z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt III OZ 449/25 zawiesił postępowanie sądowe do czasu podjęcia przez skład siedmiu sędziów NSA rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt III OPS 2/25. W dniu 2 lutego 2026 r., Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt III OPS 2/25 podjął następującą uchwałę: "Podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa; nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 i w związku z art. 46 § 3 powołanej ustawy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe w związku z tym, że ustała przyczyna zawieszenia postępowania sądowego – została podjęta uchwała w sprawie III OPS 2/25. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Odnosząc się do wniesionego zażalenia, uznać należy, że nie ma ono usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej uchwale III OPS 2/25 wskazał, że: "Stosownie do treści art. 46 § 3 P.p.s.a., warunkiem formalnym pisma procesowego wniesionego przez pełnomocnika jest dołączenie do niego pełnomocnictwa, jeżeli wcześniej nie zostało złożone. Przy czym, zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej, a do takiej kategorii czynności należy zaliczyć wniesienie skargi, dołączyć do akt sprawy sądowoadministracyjnej pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. (...) W razie niedołączenia pełnomocnictwa przewodniczący, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a wzywa stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi. Adresatem tego wezwania czyni nie bezpośrednio stronę, lecz osobę, która podpisała skargę jako pełnomocnik. (...) Skoro strona działa przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośredni skutek dla mocodawcy. Jakkolwiek wezwanie do usunięcia braku formalnego jest adresowane do pełnomocnika, to z prawnego punktu widzenia, wezwana do usunięcia braku jest strona i strona ponosi konsekwencje braku reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braku. Sąd, wzywając stronę do usunięcia braku formalnego, nieusuniętego przez pełnomocnika, musiałby zignorować fakt nieusunięcia tego braku przez pełnomocnika, co skutkowałoby niezastosowaniem rygoru wskazanego w art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Tymczasem Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika do jej wniesienia, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Należy zatem uznać termin wyznaczony do usunięcia braku formalnego za niezachowany, jeżeli pełnomocnik w tym terminie w ogóle nie podjął czynności uzupełniającej lub wprawdzie ją podjął, ale w taki sposób, że brak nie został w całości uzupełniony. (...) Ukształtowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi procedura uzupełniania braków formalnych skargi inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne spełnia standardy konstytucyjne. Zapewnia stronie prawo do sądu realizowane przez wniesienie skargi oraz prawo do ustanowienia reprezentującego ją pełnomocnika. Gwarantuje stronom, zarówno reprezentowanym przez pełnomocnika jak i występującym samodzielnie, na równych zasadach, prawo do uzupełniania braków formalnych skargi, w tym także braku polegającego na niedołączeniu do akt dokumentu pełnomocnictwa. Z kolei sąd, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. ma obowiązek zweryfikować, czy skarga spełnia wymogi formalne, a jeśli nie spełnia, przewodniczący winien uruchomić procedurę uzupełniania tych braków. W przypadku strony reprezentowanej przez pełnomocnika, także braku w postaci przedłożenia do akt dokumentu pełnomocnictwa. (...) W każdym przypadku, zaniechanie wykonania przez pełnomocnika wezwania Sądu do uzupełnienia braku formalnego skargi przez dołączenie do akt pełnomocnictwa, będzie rodziło ten sam skutek w stosunku do strony." Konkludując NSA podkreślił, że: "Dlatego w sytuacji, gdy pełnomocnik, który wniósł skargę, na wezwanie Sądu nie dołączył do akt sprawy sądowoadministracyjnej dokumentu pełnomocnictwa, skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a w związku z art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a." W rozpoznawanej sprawie skarga do sądu administracyjnego została wniesiona i podpisana przez pełnomocnika. Do skargi tej nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające do działania w imieniu strony. Stąd prawidłowo przewodniczący, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwał pełnomocnika, który podpisał skargę, do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi 5 maja 2025 r. Termin do wykonania wezwania upłynął w dniu 12 maja 2025 r. Pełnomocnik stosowne pełnomocnictwo nadesłał jednak w dniu 13 maja 2025 r. Oznacza to, że wezwanie Sądu wykonał z uchybieniem wyznaczonego terminu. Zgodnie zaś z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Tym samym zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 postanowienia.