III OZ 44/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 841/23 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 22 lutego 2023 r., znak ZSPR.440.1157.2019 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek E. z siedzibą w W. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 841/23 wydanym w sprawie ze skargi E. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 22 lutego 2023 r., znak ZSPR.440.1157.2019 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca m.in. skarżącej spółce zaprzestanie przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych uczestnika postępowania M. W. w celu dochodzenia od niego roszczeń majątkowych związanych z zawartą przez niego w dniu 13 listopada 2012 r. umową z V. S.A. z siedzibą w W., z uwagi na brak prawnie uzasadnionego interesu wskazanego w art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., str. 1 ze zm.) dalej zwanego "RODO". Sąd zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie w postaci nakazu zaprzestania przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych nie jest równoznaczne z nakazem usunięcia tych danych. Zdaniem Sądu wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony, a skarżąca nie wykazała, aby wykonanie decyzji oznaczało niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oraz wyrządzenia znacznej szkody. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że wykonanie nakazu zaprzestania przetwarzania danych osobowych zawartego w zaskarżonej decyzji Prezesa UODO nie spowoduje niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków dla administratora, podczas gdy nie ma faktycznych możliwości wykonania nakazu zaprzestania przetwarzania danych inaczej niż poprzez ich usunięcie, które jest nieodwracalne, co skutkowało błędną odmową wstrzymania wykonania decyzji; 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez brak analizy w uzasadnieniu postanowienia przesłanki "niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków", brak analizy faktycznych możliwości wykonania nakazu zaprzestania przetwarzania danych i ograniczenia uzasadnienia postanowienia do błędnego uznania, że nakaz zaprzestania przetwarzania danych nie jest tożsamy z nakazem usunięcia danych, co skutkowało błędną odmową wstrzymania wykonania decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie posiadał fakt, iż Sąd I instancji zaniechał połączenia do wspólnego rozpoznania dwóch spraw dotyczących tej samej decyzji i wobec tego objętych współuczestnictwem materialnym. Otóż przedmiotową decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 22 lutego 2023 r., znak ZSPR.440.1157.2019 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych nakazano skarżącej spółce oraz E. sp. z o.o. z siedzibą w W. zaprzestanie przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych uczestnika postępowania M. W. w celu dochodzenia od niego roszczeń majątkowych związanych z zawartą przez niego w dniu 13 listopada 2012 r. umową z V. S.A. z siedzibą w W., z uwagi na brak prawnie uzasadnionego interesu wskazanego w art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Skarżąca spółka zaskarżyła ww. decyzję w całości, a jednocześnie tę decyzję przedmiotem skargi uczynił E. sp. z o.o. z siedzibą w W. W sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. WSA w Warszawie postanowieniem z 5 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 840/23 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zaś na skutek zażalenia ww. podmiotu, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 stycznia 2024 r., III OZ 663/23, uchylił zaskarżone postanowienie. Stosownie do art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Połączenie spraw objętych współuczestnictwem materialnym jest obowiązkiem sądu, gdyż wydany w sprawie wyrok będzie wywoływał skutek wobec wszystkich adresatów danego aktu administracyjnego. W każdej sytuacji, w której skarżący nie skorzystali z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą (np. postanowienie NSA z 3 lipca 2008 r., II GSK 255/08, postanowienie NSA z 19 lipca 2012 r., I OZ 509/12). Mając powyższe na uwadze, niedopuszczalne było osobne prowadzenie spraw ze skarg E. z siedzibą w W. i E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa UODO z 22 lutego 2023 r., znak ZSPR.440.1157.2019 oraz osobne rozpoznanie wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skoro rozstrzygnięcie w tym przedmiocie wywołałoby skutek w stosunku do wszystkich adresatów zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego, w ocenie NSA Sąd Wojewódzki przedwcześnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w oparciu o błędne ustalenie, iż nakaz zaprzestania przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych nie jest tożsamy z nakazem usunięcia tych danych. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Nie jest przy tym wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły. Trudne do odwrócenia skutki, to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10 oraz z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w art. 58 ust. 2 RODO osobno wskazano uprawnienia naprawcze organu nadzorczego polegające na nakazaniu dostosowania operacji przetwarzania do wymogów określonych przepisami rozporządzenia (art. 58 ust. 2 lit. d RODO) oraz na nakazaniu sprostowania lub usunięcia danych osobowych lub ograniczenia ich przetwarzania oraz zawiadomienia o tym odbiorców (art. 58 ust. 2 lit. g RODO). Jednak nie świadczy to jednocześnie o tym, że w sytuacji gdy nakaz dostosowania operacji przetwarzania danych osobowych zostaje doprecyzowany przez organ nadzorczy jako nakaz zaprzestania przetwarzania danych i to nie wyłącznie w zakresie konkretnych działań administracyjnych umożliwiających pozostawienie pewnych danych, a obejmujący wszystkie zgromadzone dane konkretnej osoby, nie może być równoznaczny z usunięciem tych danych. Za błędne należy uznać zatem stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w związku z tym, że zaprzestanie przetwarzania danych osobowych nie może być równoznaczne z usunięciem tych danych, to cała przedstawiona przez skarżącą spółkę argumentacja, mająca uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jako nawiązująca do usunięcia danych osobowych i nieodnosząca się do rzeczywistego nakazu wynikającego z wydanej w niniejszej sprawie decyzji, prowadzi do konstatacji, że złożony w niniejszej sprawie wniosek nie został w istocie uzasadniony. Należy przypomnieć, że decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 22 lutego 2023 r. nakłada na skarżącą spółkę jako podmiot przetwarzający obowiązek dostosowania operacji przetwarzania do przepisów RODO przez zaprzestanie przetwarzania bez podstawy prawnej danych osobowych M. W. w celu dochodzenia od niego roszczeń majątkowych związanych z zawartą przez niego w dniu 13 listopada 2012 r. umową z V. S.A. z siedzibą w W., z uwagi na brak prawnie uzasadnionego interesu wskazanego w art. 6 ust. 1 lit. f RODO. W realiach niniejszej sprawy może być to równoznaczne z usunięciem danych osobowych M. W. w wymienionym wyżej zakresie, a zatem wykonanie zaskarżonej decyzji może nieść za sobą trudne, o ile nie niemożliwe do odwrócenia skutki. W świetle powyższych uwag Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien zatem poddać rozwadze wniosek skarżącej spółki, z uwzględnieniem powołanych w jego uzasadnieniu okoliczności. Sąd weźmie przy tym pod uwagę, że sądowi administracyjnemu orzekającemu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. przysługuje pewien zakres luzu decyzyjnego, pozwalający na realizację powierzonych mu kompetencji w sposób umożliwiający uwzględnienie nie tylko interesów skarżącego, lecz także ważenie interesów wszystkich stron i uczestników postępowania, jak i innych wartości prawnie chronionych. Uwzględniając powyższe, Sąd oceni, czy w niniejszej sprawie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione biorąc pod uwagę zarówno interes strony skarżącej, jak i uczestnika postępowania, którego dane osobowe są obecnie przetwarzane przez skarżącą spółkę (szerzej zob. stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z 8 listopada 2023 r., III OSK 2715/23). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.