III OZ 436/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 9/25 w sprawie wniosku T. O. o odwołanie radnych Rady Miasta G. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt III SO/Gd 9/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił wniosek T. O. (dalej także jako: skarżący) o odwołanie radnych Rady Miasta G. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd I instancji dodał, że stosownie zaś do art. 3 § 2a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także – zgodnie z art. 3 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że zgodnie z art. 63 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek, a w myśl art. 64 § 3 ww. ustawy do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że regułą postępowania sądowoadministracyjnego, wynikającą między innymi z cytowanych wyżej regulacji, jest to, że sądy administracyjne są rzeczowo właściwe w sprawach ściśle przez ustawę wskazanych. Mając na uwadze określony wyżej zakres kognicji sądów administracyjnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek o odwołanie radnych gminy nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Orzekanie w tym zakresie nie zostało bowiem ujęte w katalogu spraw powierzonych przez ustawodawcę sądom administracyjnym. Nie przewiduje takiej kompetencji sądów administracyjnych ani ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani ustawa o samorządzie gminnym. Skarżący pismem z dnia 1 lipca 2025 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2025 ., sygn. akt III SO/Gd 9/25 wskazując, że ograniczono w nim kognicję sądów administracyjnych do niewielkiego zakresu działań administracji publicznej. Skarżący podkreślił także, że uchwały rady miasta stanowią akty prawa lokalnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie jednak do treści art. 63 p.p.s.a., jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek, a do takiego wniosku inicjującego postępowanie przed sądem administracyjnym - w myśl art. 64 § 3 p.p.s.a. - stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że złożony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek "o odwołanie radnych Rady Miasta G." nie mógł skutecznie zainicjować postępowania przed sądem administracyjnym, gdyż ani ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani żadna z ustaw szczególnych nie przewiduje wszczęcia postępowania w przedmiocie żądanym przez skarżącego. Wniosek, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a. służy zainicjowaniu postępowania w sprawie wpadkowej w stosunku do sprawy sądowoadministracyjnej (rozumianej wąsko, jako sprawa "z zakresu kontroli działalności administracji publicznej"), a za taką sprawę nie można uznać żądania odwołania przez Sąd I instancji radnych rady miasta. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywołał przepisy wyznaczające zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego i na tej podstawie słusznie stwierdził, że odwołanie radnych rady miasta nie jest czynnością, o której mowa w którymkolwiek z przywołanych przepisów i tym samym wniosek taki nie może podlegać rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.