III OZ 43/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1736/23 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z 24 października 2023 r., II SA/Rz 1736/23 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. K. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2023 r., nr [...], uwzględniające zażalenie skarżącej na postanowienie Burmistrza B. z [...] maja 2023 r., nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 20 października 2023 r. skarżąca cofnęła ww. skargę. Nie stwierdzając przy tym, aby cofnięcie skargi zmierzało do obejścia prawa lub miałoby spowodować utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2023 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, oświadczając jednocześnie, że wycofuje swoje pismo z 20 października 2023 r. o cofnięciu skargi. Skarżąca wskazała, że została wprowadzona w błąd przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które zapewniało, że jej sprawa zostanie ponownie rozpoznana. Wskazała na swój podeszły wiek oraz problemy zdrowotne. Odniosła się również do złożonej skargi oraz podniesionych w niej zarzutów. Odpowiedź na zażalenie nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu. W myśl art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Takie uprawnienie przyznane stronie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi wyraz zasady dyspozycyjności, umożliwiającej stronie rozporządzanie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w ramach przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów uprawnień procesowych. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Tylko w takim przypadku sąd może odstąpić od obowiązku umorzenia postępowania zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jest to regulacja ustanawiająca wyjątek od ogólnej zasady związania sądu cofnięciem skargi i w związku z tym podlega wykładni ścieśniającej. Tym samym uznanie cofnięcia skargi za niedopuszczalne wymaga pozytywnego ustalenia przez sąd istnienia nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to zarazem, że powody jakimi kieruje się skarżący cofając skargę nie mają znaczenia dla sądu, chyba że cofnięcie skargi ma na celu obejście prawa lub spowoduje utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności (por. postanowienie NSA z 27 marca 2020 r., I OZ 378/20, wyrok NSA z 24 października 2006 r., II OSK 71/06). W rozpoznawanej sprawie skarżąca pismem z 20 października 2023 r. cofnęła skargę na korzystne dla siebie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 30 sierpnia 2023 r., którym SKO w [...] nakazało Burmistrzowa B. ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie. Żądanie cofnięcia skargi zostało sformułowane w sposób jasny i jednoznaczny. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 p.p.s.a. Dla cofnięcia skargi wystarczające jest jednoznaczne oświadczenie woli o cofnięciu skargi, w formie pisemnej lub ustnie. Strona skarżąca jest uprawniona do skorzystania z instytucji cofnięcia skargi i nie jest wymagane uzasadnienie tej czynności. Motywy, jakimi kieruje się skarżący cofając skargę nie podlegają ocenie Sądu chyba, że cofnięcie ma na celu obejście prawa, co jednakże w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zauważyć również należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawierają w art. 60 regulację, na podstawie której dopuszczalne jest jedynie cofnięcie skargi. Brak unormowań dotyczących cofnięcia takiego oświadczenia, nie oznacza jednak, że jest ono niedopuszczalne. Zarówno cofniecie skargi, jak i cofnięcie oświadczenia o cofnięciu skargi są czynnościami procesowymi. Podmiotem, decydującym o podjęciu takich czynności, jest skarżący, który do momentu rozpoznania skargi przez sąd pierwszej instancji może rozporządzać wniesioną przez siebie skargą. Z tego powodu, jeśli po cofnięciu skargi, ale przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania przez sąd, skarżący zmieni zdanie i cofnie swoje wcześniejsze oświadczenie, to należy uznać taką czynność za prawnie dopuszczalną. Momentem granicznym jest w tym wypadku wydanie orzeczenia przez sąd co do skargi (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2010 r., I OSK 50/10). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone w zażaleniu okoliczności dotyczące powodów, dla których skarżąca jest nadal zainteresowana prowadzeniem postępowania sądowego w tej sprawie, na obecnym etapie postępowania, nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.