III OZ 423/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 30 czerwca 2023 r. sygn. akt II SAB/Op 25/23 odrzucające skargę J. M. na bezczynność Wójta Gminy Rudniki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 30 grudnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Op 25/23, wydanym w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy Rudniki w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.) odrzucił skargę (pkt 1) oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ skarżący – pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych – opatrzył ją nieprawidłowym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, co przesądziło o niespełnieniu obowiązku, który wynika z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił postanowieniu niepełne, a tym samym nieprawidłowe rozpoznanie akt sprawy i bezpodstawne odrzucenie skargi, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Opolu. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że wniesiona przez niego skarga w momencie składania przez e-PUAP była ważnie podpisana, jednak w czasie, kiedy Sąd I instancji weryfikował kwalifikowany podpis elektroniczny pod przedmiotową skargą, certyfikat podpisu elektronicznego już wygasł. Zdaniem skarżącego gdyby WSA w Opolu przeprowadził weryfikację skargi za pomocą programu, który pokazuje bardziej szczegółowe informacje, w tym te dotyczące okresu ważności certyfikatu podpisującego, doszedłby do wniosku, że skarga podpisana była prawidłowo. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie, jako że odpowiada ono prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd I instancji przedwcześnie odrzucił skargę. W sprawie Sąd I instancji niewystarczająco dogłębnie zweryfikował, czy kwalifikowany podpis elektroniczny złożony pod skargą był prawidłowy. Przy weryfikacji podpisu elektronicznego nie można abstrahować od art. 3 pkt 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.U. UE L z 2014 r. Nr 257, s. 73), definiującego kwalifikowany podpis elektroniczny jako "zaawansowany podpis elektroniczny, który jest składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego i który opiera się na kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego". Kwalifikowany podpis elektroniczny opiera się zatem na ważnym kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego, przy czym ważność tego ostatniego powinna istnieć w momencie, kiedy podpis jest składany. Zatem Sąd I instancji nie powinien poprzestać na weryfikacji podpisu, która ogranicza się jedynie do wyświetlenia komunikatu o treści "podpis nieprawidłowy" lub podobnej. Artykuł 32 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że "System wykorzystany do walidacji kwalifikowanego podpisu elektronicznego zapewnia stronie ufającej prawidłowy wynik procesu walidacji i umożliwia stronie ufającej wykrycie wszelkich problemów związanych z bezpieczeństwem". Przepis ten in fine zapewnia, że strona ufająca (tutaj: sąd I instancji) powinna móc wykryć wszelkie problemy związane z bezpieczeństwem podpisu; zdecydowanie więc jednowyrazowy komunikat o prawidłowości bądź nieprawidłowości podpisu nie spełnia takiego wymogu. Konkludując, skargę opatrzoną kwalifikowanym podpisem elektronicznym uznać należy za podpisaną, jeśli podpis elektroniczny został złożony w okresie ważności certyfikatu kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Irrelewantne pod kątem oceny podpisania dokumentu kwalifikowanym podpisem elektronicznym pozostaje to, czy w dacie weryfikacji podpisu elektronicznego przez sąd certyfikat kwalifikowanego podpisu elektronicznego wygasł. Tak jak zaś wskazuje skarżący – a co Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawdopodobne – podpis mógł być ważny w momencie jego składania, ale ważność kwalifikowanego certyfikatu mogła wygasnąć w dacie weryfikacji podpisu przez Sąd Wojewódzki. Żeby zweryfikować spełnienie wymogów formalnych skargi Sąd powinien skorzystać z takiego programu weryfikacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych pozwalającego sprawdzić datę wygaśnięcia ważności certyfikatu podpisującego. Jeśli data ta będzie późniejsza aniżeli moment złożenia podpisu, podpis trzeba będzie uznać za prawidłowy. Sąd I instancji może w tym celu skorzystać np. z programów udostępnianych przez Centrum Usług Zaufania Sigillum PWPW S.A. Program ten pokazuje dane, które są niezbędne do całościowej weryfikacji podpisu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.