III OZ 422/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Sz. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 816/22 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 816/22 w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Rady Miejskiej w Sz. z dnia 26 września 2022 r., nr XLIX/45/22 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 816/22, na podstawie art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę kasacyjną Gminy Sz. (dalej także jako: organ) wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 816/22, w którym Sąd I instancji po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. (dalej także jako: skarżący) na uchwałę Rady Miejskiej w Sz. z dnia 26 września 2022 r., nr XLIX/45/22 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, stwierdził nieważność zaskarżonego aktu i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając odrzucenie skargi kasacyjnej WSA we Wrocławiu wskazał, że zgodnie z art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego, skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej skargi na uchwałę w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wnosi się w terminie 14 dni i wyjaśnił, że przepis ten stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 177 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że skarga kasacyjna została w niniejszej sprawie wniesiona przez organ z uchybieniem terminu określonego w art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego, gdyż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został mu doręczony w dniu 22 marca 2023 r., a więc czternastodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał w dniu 5 kwietnia 2023 r. Tymczasem organ nadał skargę kasacyjną w placówce pocztowej w dniu 19 kwietnia 2023 r. Dlatego w ocenie Sądu I instancji skargę kasacyjną organu należało odrzucić na mocy art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismem z dnia 26 maja 2023 r. organ wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2023 r. żądając jego uchylenia w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 83 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego oraz art. 171 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wskazał, że składając skargę kasacyjną w dniu 19 kwietnia 2023 r. kierował się faktem rozpoznania niniejszej sprawy przez WSA we Wrocławiu z uchybieniem terminu ustawowego wynikającego art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w postanowieniu o odrzuceniu skargi kasacyjnej powołuje się na 14-dniowy termin na złożenie skargi kasacyjnej od uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, tymczasem sam Sąd I instancji nie zachował ustawowego terminu, wskazanego w tym samym przepisie, tj. w art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego, z którego wynika, że sąd administracyjny rozpatruje skargę na uchwałę podjętą w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia do sądu administracyjnego. Organ podniósł, że złożona przez skarżącego skarga na uchwałę Rady Miejskiej w Sz. z dnia 26 września 2022 r., nr XLIX/45/22 wpłynęła do Sądu I instancji w dniu 10 października 2022 r. Powyższe oznacza zatem, że Sąd I instancji winien rozpoznać skargę w terminie do dnia 24 października 2022 r., tymczasem w dniu 22 grudnia 2022 r., a więc po upływie ponad dwóch i pół miesiąca, do Urzędu Miejskiego w Sz. wpłynął odpis przedmiotowej skargi, zaś wyrok w przedmiotowej sprawie zapadł dopiero w dniu 2 marca 2023 r. Organ podkreślił, że art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego w równym stopniu obowiązuje zarówno sąd, jak i inne podmioty uczestniczące w obrocie prawnym i przepis ten nie powinien być stosowany wybiórczo w sprawach, w których sąd rozpoznając interesy stron pomija ustawowo zakreślony termin do podjęcia działań, wymagając równocześnie od strony postępowania zachowania terminu ustawowego określonego w tym samym przepisie. W ocenie organu narusza to bowiem równość stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. skarżący złożył odpowiedź na zażalenie organu wnosząc o jego oddalenie w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych i wskazał, że zażalenie organu jest oczywiście bezzasadne, gdyż organ pominął to, że terminy na rozpoznanie skarg wyznaczone w przepisach prawa dla sądów mają charakter instrukcyjny, zaś terminy na wniesienie środków zaskarżenia są terminami zawitymi. Ponadto, uchybienie przez sąd terminowi instrukcyjnemu rozpoznania sprawy nie może w żaden sposób usprawiedliwiać uchybienia przez stronę terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej. Skarżący dodał również, że w jego ocenie naruszeniem równości stron byłoby uznanie, że organ nie jest związany terminami wynikającymi z Kodeksu wyborczego, których z kolei skarżący musiał dochować, wnosząc skargę na uchwałę w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w 7-dniowym terminie przewidzianym w art. 384 § 1 Kodeksu wyborczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle obowiązujących przepisów zażalenie organu nie mogło zostać uwzględnione, bowiem w postanowieniu z dnia 16 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu słusznie wskazał, że skarga kasacyjna organu od wyroku z dnia 2 marca 2023 r. została wniesiona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 384 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1277 ze zm.). Stosownie do art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak trafnie jednak zauważył Sąd I instancji, w związku z tym, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi do WSA we Wrocławiu uczyniono uchwałę Rady Miejskiej w Sz. z dnia 26 września 2022 r., nr XLIX/45/22 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis szczególny wobec art. 177 § 1 p.p.s.a., jakim jest art. 384 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego (tak np. NSA w postanowieniu z 5 września 2019 r., II OSK 2150/19, LEX nr 2744892). Natomiast zgodnie z art. 384 § 1 Kodeksu wyborczego, od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3-5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu. Z kolei zgodnie z art. 384 § 2 ustawy sąd administracyjny rozpatruje skargę, o której mowa w § 1, w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia, a skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie wnosi się w terminie 14 dni. Z kolei stosownie do treści art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten ustanawia nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek sądu odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zatem ustalił, że wniesiona przez organ w dniu 19 kwietnia 2023 r. skarga kasacyjna od wyroku z dnia 2 marca 2023 r., którego odpis wraz z uzasadnieniem został doręczony organowi w dniu 22 marca 2023 r., podlegała odrzuceniu jako wniesiona z uchybieniem 14-dniowego terminu wskazanego w art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego. Sytuacji tej nie zmienia podnoszona przez organ okoliczność nierozpoznania przez Sąd I instancji skargi M. B. we wskazanym w art. 384 § 2 Kodeksu wyborczego terminie 14 dni od dnia jej wniesienia. Okoliczność ta mogłaby być wzięta pod uwagę przy rozpoznawaniu ewentualnej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Sąd I instancji, nie może natomiast usprawiedliwiać uchybienia przez stronę ustawowemu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie może on zostać uwzględniony z uwagi na to, że przepisy art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.