III OZ 42/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 października 2025 r., sygn. akt I SAB/Wa 107/25 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania pisma z 20 stycznia 2024 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. P. ("skarżący") na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w sprawie rozpoznania pisma z 20 stycznia 2024 r. Postanowieniem z 17 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną podpisaną przez skarżącego osobiście, jako niedopuszczalną, z uwagi na fakt, że w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów skarżący nie może być uznany za adwokata ani radcę prawnego. Nie wynika z nich również, że skarżący jest osobą, o której mowa w art. 175 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.). Tym samym nie mógł on osobiście skutecznie sporządzić skargi kasacyjnej, co czyni ją niedopuszczalną, gdyż nie spełnia wymogu określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. Pismem z 1 października 2025 r. skarżący wniósł sporządzone osobiście zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z 14 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie wskazując, że jest ono niedopuszczalne z powodu sporządzenia go osobiście przez skarżącego, przez co nie wypełnia ono dyspozycji art. 194 § 4 p.p.s.a. Skarżący pismem z 26 października 2025 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlegało oddaleniu. Stosownie do art. 194 § 4 zd. 1 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny (z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. znajdującego zastosowanie wobec odesłania zawartego w art. 194 § 4 zd. 2 p.p.s.a. – bez wpływu dla sprawy). Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność (postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04; z 2 października 2012 r., II OZ 832/12; z 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11; z 20 stycznia 2021 r., III FZ 7/21). Wprowadzając w art. 194 § 4 p.p.s.a. (podobnie art. 175 § 1 p.p.s.a.) wymóg sporządzenia środka odwoławczego przez profesjonalnego pełnomocnika, ustawodawca kierował się przede wszystkim potrzebą udzielenia stronie pomocy prawnej ze strony osób posiadających odpowiednią wiedzę prawniczą, a nadto zapewnieniem prawidłowego poziomu merytorycznego wnoszonego środka zaskarżenia, umożliwiającego dokonanie pełnej kontroli instancyjnej kwestionowanego rozstrzygnięcia w zakreślonym zażaleniem zakresie. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania, pełniąc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu bądź pozbawienie strony instancji odwoławczej. Bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący samodzielnie sporządził zarówno skargę kasacyjną, jak i zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucające skargę kasacyjną. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji słusznie zastosował sankcję odrzucenia zażalenia, co czyni kwestionowane orzeczenie zasadnym i zgodnym z przepisami prawa. Z ww. względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. ----------------------- 2