III OZ 408/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lutego 2026 r. sygn. akt III SAB/Gl 218/25 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik, sędziego WSA Doroty Fleszer i sędziego WSA Adama Gołucha w sprawie ze skargi A.G. na bezczynność Prokuratora Regionalnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

A.G. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prokuratora Regionalnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Pismem z 22 października 2025 r. skarżący został poinformowany o składzie orzekającym rozpoznającym jego sprawę. Wnioskiem z 6 listopada 2025 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że dotychczasowe procedowanie w podobnych sprawach z jego skarg, w ocenie postronnych i nie zaangażowanych w sprawę osób, wywołało uzasadnione wrażenie o wyjątkowej stronniczości oraz braku jakiejkolwiek chęci zapoznania się ze skargą. Skarżący nadmienił, iż Sędzia wykazywała stronniczość i brak chęci zrozumienia meritum skarg, utwierdzając tym samym sprawców w słuszności swojego procederu. Notabene ignorował nakazy prawa i wnioski w trybie art. 304 k.p.k. zawarte w skargach. W ocenie skarżącego sędzia jako przewodnicząca - nie zapewnia konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż nawet, gdyby chciała, nie może obiektywnie przewodniczyć składowi orzekającemu. Następnie pismem z 13 listopada 2025 r. (sprecyzowanym pismem z 8 grudnia 2025 r.) skarżący wskazał, że jego wniosek o wyłączenie dotyczy z identycznych powodów sędziego WSA Doroty Fleszer i sędziego WSA Adama Gołucha. Sędziowie objęci wnioskami złożyli oświadczenia w trybie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", w którym wskazali, że nie istnieją okoliczność tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Postanowieniem z 9 lutego 2026 r., III SAB/Gl 218/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wnioski o wyłączenie sędziów. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Pismem z 8 maja 2026 r. sprecyzował, że zażalenie dotyczy odmowy wyłączenia sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami oraz nie ma określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się zatem do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącego – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik, sędziego WSA Doroty Fleszer oraz sędziego WSA Adama Gołucha. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie w tej sprawie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. W szczególności takim powodem nie jest wyłącznie subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności ww. sędziów, o dyskryminacji z ich strony, czy też o "braku chęci zrozumienia meritum skarg". Podjęcie przez ww. sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, działań co do jego osoby w innych sprawach toczących się z jego udziałem – nie stanowi automatycznej podstawy do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący może podnosić zarzuty dotyczące ewentualnych uchybień procesowych w przewidzianych do tego prawem stosownych środkach odwoławczych. Ponadto wskazać należy, iż sędziowie, których dotyczył wniosek, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego oświadczenia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. np. postanowienia NSA z: 12 marca 2012 r., I FZ 147/12; 9 października 2013 r., II OZ 851/13; 24 września 2014 r., I OZ 754/14). Podkreślić jedocześnie należy, iż instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. np. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III OSK 6446/21 i powołane tam orzecznictwo). Przyczyny wyłączenia sędziego muszą mieć zatem zawsze charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.