III OZ 408/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. i A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 238/23 w sprawie ze skargi A. W., A. B. i L. P. na działalność Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. A. W., A. B. oraz L. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na: 1) "nienazwaną decyzję Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Zarządu Zlewni w [...] nr RZ.ZPU.3.502.205.2022 z dnia 3.01.2023 lub w zależności od interpretacji, bezczynność organu"; 2) "zignorowanie wszystkich wniosków i pism procesowych w postępowaniu zażaleniowym od rozpoczętej 29.11.2022 inwestycji przesunięcia koryta rzeki [...]"; 3) "przewlekłe łamanie terminów i wszystkich procedur nakazanych prawem a także nieuzasadnioną zwłokę w udzieleniu odpowiedzi skarżącym. Obliczonych na przeciągnięcie w czasie postępowania w celu zakończenia przed wydaniem decyzji, inwestycji. Informacja Zarządu Zlewni z dnia 3 styczeń 2023 nie jest żadną gwarancją naprawienia błędów projektu inwestycji, ani zabezpieczenia granicy naszych działek przed falą powodziową (...)". Jednocześnie w skardze skarżący zażądali: 1) uchylenia pisma – decyzji z dnia 3 stycznia 2023 r., jako merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich podnoszonych przez nich żądań zawartych we wnioskach od dnia 30 listopada 2022 r.; 2) uchylenia pozwolenia wodnoprawnego lub innego dokumentu powodującego przesunięcie koryta rzeki [...] na znaczną odległość i skierowanie poprzez wykonany mur kamienny wód powodziowych na granicę ich działki, na której znajdują się słup energetyczny i inne obiekty budowlane gospodarstwa rybackiego; 3) nakazanie przez Sąd pilnego rozebrania dolnego odcinka wybudowanego już stałego umocnienia kamiennego nowego koryta rzeki oraz przywrócenie stosunków wodnych do stanu sprzed wykonania inwestycji; 4) nakazanie przez Sąd pilnego dobudowania wału przeciwpowodziowego z bloków skalnych w miejsce zerwanej koparkami linii brzegowej; 5) nakazanie przez Sąd przywrócenia przejezdności przez rzekę, która istniała w tym miejscu od ponad 100 lat; 6) nakazanie przeprowadzenia postępowania wodnoprawnego. W związku z nieprecyzyjnie wskazanym przedmiotem zaskarżenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 23 lutego 2023 r. wezwał skarżących do jego sprecyzowania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, stosownie do art. 3 p.p.s.a., w szczególności poprzez podanie numeru i daty wydania zaskarżonego aktu oraz wskazanie w jakiej sprawie został on wydany, jeśli przedmiotem skargi jest decyzja administracyjna lub postanowienie lub jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność organu, wskazanie na czym konkretnie ma ona polegać. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, skarżący wnieśli o wyznaczenie dodatkowego 14-dniowego terminu na sprecyzowanie skargi, uzasadniając powyższe złym stanem zdrowia i pobytem w szpitalu A. W., który – jak wyjaśnili skarżący – dysponuje wiedzą i dokumentacją w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku, skarżący wskazali, że przedmiotem ich skargi do WSA w Rzeszowie jest "bezczynność i prowadzenie postępowania zażaleniowego w przedmiocie przełożenia koryta rzeki (...) bez procedury". Wyjaśnili, że pismem z dnia 30 listopada 2022 r. złożyli, jako właściciele sąsiednich działek i dzierżawca ujęcia wody, szereg wniosków do Nadzoru Wodnego w [...], w związku z prowadzoną inwestycją przesunięcia koryta rzeki [...] i wybudowania trwałych kamiennych umocnień brzegowych. Zaznaczyli przy tym, że dotychczasowe ustalenia z Nadzorem Wodnym w [...] zostały odrzucone przez Zarząd Zlewni w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w punkcie I postanowienia z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 238/23 odrzucił wniosek A. W., A. B. oraz L. P. o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a w punkcie II odrzucił ich skargę. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odnosząc się do wniosku skarżących o przedłużenie terminu do sprecyzowania skargi wyjaśnił, że terminy procesowe dzielą się na terminy ustawowe i terminy sądowe, a w myśl art. 84 p.p.s.a. przedłużeniu lub skróceniu mogą podlegać wyłącznie terminy sądowe, gdyż terminy procesowe, jako wyszczególnione w ustawie, nie mogą być skracane ani przedłużane. WSA w Rzeszowie podkreślił, że siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, co zatem oznacza, że nie może być on ani skracany ani przedłużany. Natomiast odnosząc się do wyjaśnień skarżących sformułowanych "z ostrożności procesowej", WSA w Rzeszowie ocenił je jako jeszcze dalej nieprecyzyjne niż te wskazane w skardze i w związku z powyższym uznał, że skarżący wciąż nie wskazali żadnej konkretnej formy działania, czy też bezczynności organu administracji publicznej, która miałaby stanowić przedmiot ich skargi i mogłaby podlegać kognicji sądu administracyjnego, co skutkowało odrzuceniem skargi, jako zawierającej braki formalne. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A. W. i A. B., którzy wnieśli o uchylenie postanowienia WSA w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 238/23 w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie do ponownego rozpatrzenia, w stosunku do A. W. o rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz dopuszczenie wiarygodnych dowodów skarżących, ujawniających prowadzenie w rzeczywistości postępowania wodnoprawnego w miejscowości [...] bez wymaganej prawem procedury. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Jak wynika z akt sprawy, we wniesionej skardze skarżący zawarli swoje zastrzeżenia wobec działań Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], jednocześnie nieprecyzyjnie wskazując przedmiot ich skargi. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu zaskarżenia, w szczególności poprzez podanie numeru i daty wydania zaskarżonego aktu oraz wskazanie w jakiej sprawie został on wydany, jeśli przedmiotem skargi jest decyzja administracyjna lub postanowienie lub jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność organu, wskazanie na czym konkretnie ma ona polegać. Jednak z treści nadesłanej na wezwanie Sądu I instancji odpowiedzi skarżących oraz dołączonych do niej załączników, w tym stenogramu rozmów prowadzonych przez przedstawicieli Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...], w dalszym ciągu nie wynikało, co jest w rzeczywistości przedmiotem zaskarżenia. Na wstępie należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniosek skarżących o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 82 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej p.p.s.a., bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy ustawa przewiduje doręczenie z urzędu – od jego doręczenia. Stosownie natomiast do treści art. 84 p.p.s.a. przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Z treści powołanego art. 84 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że przedłużenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w odniesieniu do terminów sądowych, tj. wyznaczonych przez sąd lub przewodniczącego dla dokonania określonej czynności procesowej, a nie ma zastosowania do terminów ustawowych, tj. m.in. siedmiodniowego terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Z kolei odnosząc się do nieprecyzyjnie wskazanego przez skarżących przedmiotu skargi, należy podkreślić, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności organów administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ściśle określonych zakresem art. 3 § 2-3 p.p.s.a. Sąd nie może domniemywać intencji skarżącego ani zastępować strony postępowania poprzez wskazanie przedmiotu zaskarżenia w konkretnej sprawie podlegającej jego właściwości. Przysługujące stronie uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego może być zrealizowane wyłącznie poprzez niebudzące wątpliwości wskazanie, jaka działalność organu ma zostać poddana kontroli sądowej. Brak jednoznacznego wskazania, w jakiej konkretnej czynności organu, w jakim podjętym akcie lub w zaniechaniu jakich obowiązków skarżący upatrują podstaw swojej skargi powodował, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż skardze nie można było nadać dalszego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.