III OZ 406/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SO/Gl 18/23 w sprawie wniosku Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. o wymierzenie grzywny T. S.A. z siedzibą w K. za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SO/Gl 18/23, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. (dalej: Stowarzyszenie, wnioskodawca), wymierzył grzywnę T. S.A. z siedzibą w K. (dalej: Spółka) w kwocie 5000 złotych za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Gliwicach wskazano, że wnioskodawca pismem z 23 maja 2023 r. (wpływ do Kancelarii Ogólnej zgodnie z pieczątką 1 czerwca 2023 r.) wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 12 stycznia 2022 r. Po stronie organu powstał zatem wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: "u.d.i.p.", obowiązek przesłania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a w razie jego niewykonania w terminie - uprawnienie po stronie skarżącego do skutecznego złożenia wniosku o wymierzenie grzywny. W opisywanej sprawie piętnastodniowy termin przewidziany na przekazanie skargi upłynął 16 czerwca 2023 r. Skarga Stowarzyszenia została natomiast przekazana do Sądu dopiero 17 stycznia 2024 r. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki do ukarania Spółki grzywną w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za naruszenie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Pismem z 29 kwietnia 2024 r. zażalenie na ww. postanowienie WSA w Gliwicach wniosła Spółka, reprezentowana przez adwokata. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów art. 4 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p") poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że względem Spółki powyższe przepisy mają zastosowanie, podczas gdy Spółka jako osoba prawna posługująca się adresem siedziby oraz adresem mailowym ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym nie otrzymała wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. art. 10 ust. 1 u.d.i.p., a tym samym nie stała się podmiotem zobligowanym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 5 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej, a w konsekwencji skarga na bezczynność złożona przez pełnomocnika wnioskodawcy nie stanowi skargi, o której mowa w art. 21 pkt. 1 u.d.i.p.; 2. naruszenie przepisów art. 54 § 2 w zw. z art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 21 pkt. 1 u.d.i.p. poprzez wymierzenie Spółce grzywny związanej z nieprzekazaniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność w terminie 15 dni od jej otrzymania, w sytuacji gdy do Spółki jako osoby prawnej posługującej się adresem siedziby oraz adresem mailowym ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie trafił nigdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej od Stowarzyszenia, a tym samym Spółka nie pozostawała w bezczynności, ani nie była jako Spółka prawa handlowego objęta obowiązkiem wynikającym z przepisów u.d.i.p. w związku z przepisami p.p.s.a. do przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez obciążenie Spółki obowiązkiem zapłaty kary grzywny; - a z ostrożności procesowej zarzucono również, w przypadku odmiennego stanowiska Sądu I. instancji wobec wyżej przedstawionych zarzutów: 3. naruszenie przepisów art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez wymierzenie zbyt wygórowanej grzywny, w wysokości nieuwzględniającej całości okoliczności sprawy, w tym braku zawinienia ze strony Spółki oraz braku działania w złej wierze, jak również odpowiedzialności (a co najmniej współodpowiedzialności) wnioskodawcy za powstały stan faktyczny sprawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono, na zasadzie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; względnie 2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Gliwicach. - a z ostrożności procesowej o: 3) zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez znaczące obniżenie nałożonej na Spółkę grzywny. Na podstawie art. 196 p.p.s.a. wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Wniesiono również o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz Spółki zwrotu poniesionych przez Spółkę niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, powołując się na zasadność niniejszego zażalenia, Spółka wniosła o wzięcie pod rozwagę Sądu I. instancji uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli, stosownie do art. 195 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. (por. postanowienie NSA z 17.05.2022 r., III OZ 309/22, LEX nr 3343418). Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest niezachowanie przez Spółkę ustawowego terminu na wykonanie obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. W wywiedzionym środku odwoławczym Spółka nie kwestionuje tej okoliczności. Odnotowane zostało przez Sąd I. instancji, że skoro skarga wpłynęła do Spółki w dniu 1 czerwca 2023 r., to powinna zostać przekazana do 16 czerwca 2024 r., natomiast została przekazana do WSA w Gliwicach dopiero w dniu 17 stycznia 2024 r., tj. po upływie 7 miesięcy. Wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Spółka miała obiektywną możliwość przekazania do Sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, a zatem obowiązku tego nie wykonała w terminie, co stanowiło podstawę wymierzenia Spółce grzywny. Odnosząc się do argumentacji złożonego w niniejszej sprawie zażalenia przypomnieć należy, że jej przedmiot stanowi wymierzenie grzywny za niezastosowanie się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. Argumentacja zażalenia nie podejmuje polemiki w tym zakresie z postanowieniem WSA w Gliwicach, poprzestając na próbie podważenia prawidłowości złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Ocena skuteczności złożenia wniosku nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy oraz nie jest relewantna przy dokonywaniu oceny prawidłowości postanowienia w przedmiocie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi. Niedopuszczalne jest, aby Spółka uzurpowała sobie kompetencję do samodzielnej kwalifikacji skargi na bezczynność jako nieskutecznie wniesionej lub niedopuszczalnej w oparciu o swoją ocenę prawidłowości złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz jego legalności. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona (zob. uchwała NSA z 16.04.2024 r., III OPS 1/23, ONSAiWSA 2024, nr 4, poz. 41). Okoliczności zaniechania wykonania obowiązku wskazanego w art. 54 § 2 p.p.s.a. mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, ponieważ sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, grzywna została wymierzona w prawidłowej wysokości zawierającej się w granicach jej wymiaru. Sąd I. instancji prawidłowo zwrócił uwagę na długi czas trwania uchybienia w przekazaniu skargi na bezczynność, tj. kilka miesięcy. Jednocześnie stanowisko prezentowane przez Spółkę, które w istocie negowało konieczność przekazania skargi, stanowi dodatkową okoliczność uzasadniającą zasądzony wymiar grzywny. W tym kontekście przypomnieć należy, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości (por. wyrok NSA z 18.04.2023 r., III OZ 188/23, LEX nr 3539116). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.