III OZ 402/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1337/20 o odrzuceniu skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wydania pozwoleń wodnoprawnych postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1337/20, po rozpoznaniu skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wydania pozwoleń wodnoprawnych, odrzucił skargę (pkt I); zwrócił skarżącemu [...] S.A. z siedzibą w [...] uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (pkt II). W uzasadnieniu postanowienia podał, że w dniu 10 grudnia 2020 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wydania pozwoleń wodnoprawnych. Skarga została podpisana przez T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] – działającego jako pełnomocnik skarżącej Spółki. Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2020 r. wezwał pełnomocnika skarżącej Spółki, aby w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi uzupełnił jej braki formalne, poprzez wyjaśnienie, czy jest osobą uprawnioną do reprezentowania osób prawnych zgodnie z art. 35 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Pełnomocnik skarżącej Spółki w wyznaczonym terminie nadesłał odpis pełnomocnictwa substytucyjnego z dnia 28 grudnia 2020 r. udzielonego T.H. przez A.O. – Dyrektora [...] S.A. Oddział w [...], upoważniającego do występowania do organów administracji państwowej i samorządowej oraz instytucji i osób fizycznych w celu załatwiania wszelkich spraw formalno-prawnych związanych z zadaniem "Przebudowa [...]", a w szczególności do prowadzenia sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 1337/20 w sprawie niezasadnego naliczenia opłat za wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2020 r. wezwał [...] S.A. z siedzibą w [...], aby w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi uzupełniła jej braki formalne, poprzez podpisanie skargi. Skarżąca Spółka w wyznaczonym terminie nadesłała skargę podpisaną przez T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] działającego jako pełnomocnik skarżącej Spółki wraz z odpisem w/w pełnomocnictwa z dnia 28 grudnia 2020 r. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącej Spółki aby w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi uzupełnił jej braki formalne, poprzez: - wykazanie stosownym dokumentem, że T.H. jest uprawniony, zgodnie z art. 35 § 2 P.p.s.a., do reprezentacji [...] S.A. z siedzibą w [...] przed sądem administracyjnym, poprzez przedłożenie stosownego dokumentu, z którego wynikać będzie, że jest on pracownikiem [...] S.A., - nadesłanie oryginału pełnomocnictwa z dnia 28 grudnia 2020 r. lub jego wierzytelnego odpisu, - wykazanie stosownymi dokumentami, że A.O. był w dniu 28 grudnia 2020 r. uprawniony do udzielenia w imieniu [...] S.A. pełnomocnictwa T.H. do reprezentowania Spółki przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1337/20. Pełnomocnik skarżącej Spółki w wyznaczonym terminie nadesłał pismo procesowe, w którym powołał się na pełnomocnictwo z dnia 28 grudnia 2020 r., ponadto nadesłał uwierzytelnione notarialnie odpisy pełnomocnictwa z dnia 28 grudnia 2020 r. oraz pełnomocnictwa ogólnego z dnia 4 lutego 2019 r. udzielonego A.O., zatrudnionemu w skarżącej Spółce na stanowisku [...], przez osoby upoważnione do reprezentacji [...] S.A. z siedzibą w [...], upoważniającego m.in. do reprezentacji skarżącej Spółki przed sądami oraz do powołania dalszych pełnomocników w zakresie obejmującym całość lub część jego umocowania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu. Podał, że zgodnie z art. 34 P.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (art. 35 § 1 P.p.s.a.). Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (art. 35 § 2 P.p.s.a.). W świetle art. 36 P.p.s.a., pełnomocnictwo może być: 1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Zgodnie z art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunku formalnego, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że w niniejszej sprawie z pełnomocnictwa z dnia 28 grudnia 2020 r. jednoznacznie wynika, że T.H. nie jest pracownikiem skarżącej Spółki, lecz jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej ze skarżącą Spółką, załatwia określone w umowie sprawy formalno-prawne związane z inwestycją "Przebudowa [...]". Pomimo dwukrotnego wezwania, pełnomocnik nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, że jest on pracownikiem [...] S.A. z siedzibą w [...]. Oznacza to, że T.H. nie może być pełnomocnikiem skarżącej Spółki przed sądem administracyjnym. Przepisy art. 35 § 1 i 2 P.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem osoba niewymieniona w ich treści nie może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca Spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, jednakże wezwanie nie zostało prawidłowo wykonane, gdyż Spółka w odpowiedzi ponownie nadesłała skargę podpisaną przez T.H., który – jak wyżej wyjaśniono – nie może być pełnomocnikiem Spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z uwagi na fakt, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w faktycznym oznaczeniu strony skarżącej. Okoliczności faktyczne skargi wskazują bowiem, że w wyniku decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie został faktycznie naruszony interes T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. W zakresie przedmiotu sprawy powinien on działać samodzielnie, zaś wyłącznie roboty, które wykonuje, są prowadzone na rzecz mocodawcy, którym jest [...] S.A. Czynność uzyskania pozwoleń wodnoprawnych była związana z umową łączącą [...] z [...] S.A., jednak odrębną kwestią jest ponoszenie samych opłat. Obowiązek ich uiszczenia spoczywał wyłącznie na [...]. Wszelkie opłaty z tytułu wydania pozwoleń wodnoprawnych, których stwierdzenia domaga się skarżący, ponosiło [...], wobec czego należy przyjąć że jest ono stroną postępowania i skarga została wniesiona w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W świetle art. 46 § 1 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Stosownie do treści art. 46 § 3 P.p.s.a., w jego brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z art. 37 § 1 P.p.s.a. wynika, że pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W świetle art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego (art. 35 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci nadesłania pełnomocnictwa do występowania w tej sprawie w imieniu [...] S.A. z siedzibą w [...], z jednoczesnym wykazaniem, że T.H. jest pracownikiem skarżącej Spółki, ewentualnie do podpisania skargi bezpośrednio przez [...] S.A. z siedzibą w [...] – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wbrew twierdzeniu autora zażalenia, stroną w przedmiotowej sprawie jest [...] S.A. z siedzibą w [...], a nie T.H. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...]. To bowiem w/w Spółka, co nie jest w sprawie kwestionowane, jest podmiotem, w stosunku do którego na mocy decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] zostały wydane pozwolenia wodnoprawne, zaś kwestia ewentualnej nadpłaty z tytułu opłat za wydanie w/w pozwoleń wodnoprawnych jest wyłącznie kwestią wpadkową w obrębie w/w sprawy głównej i nie powoduje zmiany podmiotu uprawnionego do realizacji tego roszczenia. To, że opłaty za wydanie pozwoleń wodnoprawnych zostały uiszczone bezpośrednio przez T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], który reprezentował [...] S.A. z siedzibą w [...] przed organami w tej sprawie i opłat tych dokonał w imieniu w/w Spółki, nie powoduje, że w przypadku wydania decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wydania tych pozwoleń wodnoprawnych – pełnomocnik Spółki staje się przez to samodzielną stroną postępowania. Ponadto zaskarżone w rozpoznawanej sprawie decyzje: Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] oraz Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], wydane w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wydania pozwoleń wodnoprawnych, zostały wyraźnie skierowane do [...] S.A. z siedzibą w [...] jako strony postępowania. Przedstawiona w zażaleniu argumentacja może świadczyć o istnieniu po stronie T.H. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] wyłącznie interesu faktycznego, a nie interesu prawnego, mogącego skutkować jego wstąpieniem w prawa strony skarżącej, tj. [...] S.A. z siedzibą w [...]. Pomimo zatem wystosowanego przez Sąd pierwszej instancji wezwania, pełnomocnik skarżącej Spółki nie wykazał, aby był uprawniony do działania w jej imieniu w rozumieniu art. 35 § 2 P.p.s.a. Skarga – pomimo wezwania Sądu i w tym zakresie – nie została podpisana również bezpośrednio przez samą Spółkę. W rezultacie zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.