III OZ 40/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rektora [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 października 2025 r. sygn. akt VII SO/Wa 24/25 w sprawie z wniosku B.C. o wymierzenie Rektorowi [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku B.C. (dalej: skarżąca), wymierzył Rektorowi [...] grzywnę w kwocie 200 zł, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem 14 maja 2025 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę) na bezczynność w sprawie udzielenia zgody na odbywanie studiów w ramach indywidualnej organizacji. Uwzględniając wniosek, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga na bezczynność została złożona bezpośrednio do Sądu w dniu 24 marca 2025 r. Sąd przekazał skargę do organu 7 kwietnia 2025 r. Jak wynika z akt sprawy sygn. akt VII SAB/Wa 1449/25, skarga skarżącej na bezczynność Rektora Uczelni wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę została nadana do Sądu 4 czerwca 2025 r., a zatem po upływie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, przekroczenie terminu na przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy "o niespełna miesiąc", stanowiło uchybienie, ale jego charakter nie był znaczny. Było to jednak uchybienie na tyle istotne, że uzasadniało wymierzenie organowi grzywny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i wymierzeniu grzywny w kwocie 200 zł. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1, § 1a i § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać powyższy obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Tego rodzaju zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza swobodę w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Grzywnie tej nadano mieszany (dyscyplinująco-restrykcyjny) charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w okolicznościach tej sprawy należało organowi wymierzyć grzywnę za nieprzekazanie w terminie skargi skarżącego wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Prawidłowa jest także wysokość orzeczonej grzywny. Bezsporne jest, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Jak już wyżej wskazano, wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Sąd I instancji prawidłowo zatem uznał, że wymierzenie grzywny jest uzasadnione. W odpowiedzi na wniosek organ wskazywał jedynie na utrudnienia organizacyjne związane z ustanowieniem zarządu przymusowego oraz zmiany organizacyjne w jednostkach uczelni. Zarówno jednak ustanowienie zarządu przymusowego, jak i jego późniejsze odwołanie, a także zmiany organizacyjne w poszczególnych jednostkach uczelni, nie oznaczają, że organ w tego rodzaju sprawach nie prowadzi bieżącej działalności i nie może wykonywać w terminie obowiązków nałożonych przez prawo, szczególnie uwzględniając, że, jak wskazuje sam organ, wpłynęła do niego duża ilość skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania. Tym bardziej w takich sprawach działalność organu powinna zostać zorganizowana w sposób umożliwiający prawidłową "obsługę" wpływających skarg i wniosków. Oznacza to, że nie istniały żadne obiektywne przesłanki uniemożliwiające przekazanie w terminie skargi skarżącego na bezczynność organu. Należy mieć także na uwadze, że Sąd I instancji wymierzył grzywnę w niskiej wysokości 200 zł. Oznacza to, że w istocie Sąd I instancji uwzględnił brak przekazania akt sprawy wraz ze skargą, a także uwzględnił okoliczności podnoszone przez organ, które stanowiły ewentualne utrudnienia w bieżącej pracy organu, jak również niewielkie przekroczenie terminu na przekazanie skargi. Zaskarżone postanowienie jest zatem zgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie zażalenia. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.