III OZ 396/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rektora A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 maja 2025 r. sygn. akt VII SO/Wa 18/25 w sprawie z wniosku M.O. o wymierzenie Rektorowi A. w W. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M.O. (dalej: skarżąca), wymierzył Rektorowi A. w W. grzywnę w kwocie 1000 zł, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 9 kwietnia 2025 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek skarżącej o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania karty przebiegu studiów wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Uwzględniając wniosek, Sąd I instancji wyjaśnił, że 6 lutego 2025 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem organu skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania karty przebiegu studiów. Skarga ta wpłynęła do organu 12 lutego 2025 r. Organ, nie przekazał skargi, jak i akt administracyjnych sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w ustawowym terminie, czyli najpóźniej 14 marca 2025 r. Przekazanie skargi, akt administracyjnych oraz odpowiedzi na skargę nastąpiło dopiero w reakcji na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2025 r., tj. w dniu 6 maja 2025 r. W ocenie Sądu I instancji, organ nieprawidłowo (brak jakiejkolwiek dekretacji) i z naruszeniem przepisów procesowych pozostawił skargę w aktach administracyjnych sprawy, bez nadawania jej biegu. Zasadne było zatem wymierzenie organowi grzywny. Analiza dat wpływu i nadania poszczególnych pism procesowych wskazuje, że organ mógł wypełnić ustawowy obowiązek w terminie. Sąd I instancji wskazał, że wysokość wymierzonej grzywny jest odpowiednia (nie jest nadmierna), bowiem stanowi tylko 1,22% maksymalnej kwoty, jaką w 2025 r. wojewódzki sąd administracyjny może wymierzyć organowi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i wymierzeniu grzywny w kwocie 1.000 zł. W ocenie organu, istniejące po jego stronie "bezprecedensowe okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiały sprostanie przez organ obowiązkowi przekazania skargi wraz z aktami postępowania w 30-dniowym terminie". Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1, § 1a i § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać powyższy obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Tego rodzaju zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami określonymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza swobodę w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest zatem niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Grzywnie tej nadano mieszany (dyscyplinująco-restrykcyjny) charakter, czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w okolicznościach tej sprawy należało wymierzyć grzywnę za nieprzekazanie w terminie skargi skarżącej wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Prawidłowa jest także wysokość orzeczonej grzywny. Bezsporne jest, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Jak już wyżej wskazano, wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Sąd I instancji prawidłowo zatem uznał, że wymierzenie grzywny jest uzasadnione. W odpowiedzi na wniosek organ wskazywał jedynie na utrudnienia organizacyjne związane z ustanowieniem zarządu przymusowego, co w zażaleniu określił dodatkowo jako "bezprecedensowe okoliczności faktyczne i prawne". Zarówno jednak ustanowienie zarządu przymusowego, jak i jego późniejsze odwołanie, a także zmiany organizacyjne w poszczególnych jednostkach uczelni, nie oznaczają, że organ w tego rodzaju sprawach nie prowadzi bieżącej działalności i nie może wykonywać w terminie obowiązków nałożonych przez prawo, szczególnie uwzględniając, że, jak wskazuje sam organ, wpłynęła do niego duża ilość skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania. Tym bardziej w takich sprawach działalność organu powinna zostać zorganizowana w sposób umożliwiający prawidłową "obsługę" wpływających skarg i wniosków. W tej natomiast sprawie skardze skarżącej na przewlekłość nie został w ogóle nadany bieg. Skarga wraz z aktami sprawy została przesłana do Sądu I instancji dopiero na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2025 r., w którym wezwano organ do ustosunkowania się do wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Oznacza to, że nie istniały żadne obiektywne przesłanki uniemożliwiające przekazanie skargi skarżącej na przewlekłość postępowania. Należy mieć także na uwadze, że Sąd I instancji wymierzył grzywnę w niskiej wysokości, stanowiącej jedynie 1,22% maksymalnej kwoty, jaką w 2025 r. wojewódzki sąd administracyjny mógł wymierzyć organowi. Oznacza to, że w istocie Sąd I instancji uwzględnił z jednej strony obiektywnie stwierdzony brak przekazania akt sprawy wraz ze skargą, a z drugiej strony uwzględnił okoliczności podnoszone przez organ, które stanowiły ewentualne utrudnienia w bieżącej pracy organu. Zaskarżone postanowienie jest zatem zgodne z prawem, co uzasadniało oddalenie zażalenia. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.