III OZ 389/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1398/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi P. N. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia 14 maja 2024 r., nr 12801/2024 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z 14 maja 2024 r., nr 12801/2024, w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 24 października 2024 r. sąd ten odrzucił skargę z powodu nieusunięcia w terminie braku formalnego skargi i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis. Skarżący odebrał odpis postanowienia 31 października 2024 r. Skarżący 4 listopada 2024 r. złożył osobiście wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie, wskazując, że jest osadzony w ww. ZK i posiada problemy zdrowotne, w tym ze wzrokiem, które uniemożliwiają mu czytanie małych liter. W ZK nie ma możliwości zrobienia okularów, bo nie ma tam okulisty. Skarżący leczy się także psychiatrycznie, a jego stan zdrowia związany ze stresem spowodowanym możliwością utraty mieszkania ciągle się pogarsza. Skarżący myślał, że tak, jak w sprawach karnych, termin na złożenie odwołania wynosi 14 dni. Skarżący zwrócił się również o przyznanie mu prawa pomocy. Postanowieniem z 26 listopada 2024 r., II SPP/Wa 258/24, Referendarz Sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z 21 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniosła do sądu zażalenie na ww. postanowienie z 24 października 2024 r. o odrzuceniu skargi oraz dwa wnioski o przywrócenie terminu do: - złożenia zażalenia na ww. postanowienie oraz - uzupełnienia skargi w zakresie numeru PESEL. Pismem z 24 stycznia 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o zmianie pełnomocnika z urzędu. Nowy pełnomocnik 19 lutego 2025 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienia WSA w Warszawie z 24 października 2024 r. o odrzuceniu skargi. Odmawiając przywrócenia terminu, sąd I instancji wskazał, że zdaniem skarżącego przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku skargi w postaci braku numeru PESEL był słaby wzrok, który uniemożliwiał skarżącemu odczytanie małych liter zawartych w pouczeniach. Sąd zestawił podaną przez skarżącego okoliczność z odręcznym sporządzaniem przez skarżącego obszernych pism kierowanych do sądu i wnoszeniem ich osobiście (do momentu ustanowienia pełnomocnika). Skarżący ponadto nie dołączył żadnych dokumentów mogących potwierdzać występowanie problemów ze wzrokiem, przedstawiając jedynie nie w pełni czytelny dokument, odnoszący się do innych schorzeń. Również pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że skarżący jest osobą niedowidzącą. Zdaniem sądu decydującego znaczenia w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nie mogła mieć ponadto podnoszona przez skarżącego okoliczność innego uregulowania terminu na uzupełnianie braków, przewidziana w postępowaniu karnym. Skarżącego prawidłowo pouczono o 7-dniowym terminie na uzupełnienie braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL. Pismem z 28 marca 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 5 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W świetle art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r., I OZ 430/19). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo bowiem zwrócił uwagę na niespójne twierdzenia skarżącego dotyczące jego problemów ze wzrokiem. Zarówno w skardze, jak i we wniosku o przywrócenie terminu, skarżący w sposób czytelny i logiczny przedstawił własnoręcznie sporządzony wywód, który do tego jest dość obszerny, co poddaje w wątpliwość prawdziwość twierdzeń skarżącego o niewidzeniu małych liter i jego problemach ze wzrokiem. Nawet gdyby tak przyjąć, to pismo zawierające treść wezwania do usunięcia braków formalnych skargi sporządzone zostało czcionką odpowiadającą wielkością pismu skarżącego, nie zaś małymi literami, które trudno dostrzec. W wezwaniu tym w sposób czytelny pouczono skarżącego o terminie 7 dni na jego wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił, że jego ewentualne problemy ze wzrokiem miały jakikolwiek wpływ na uchybienie ww. terminu, zwłaszcza, że w terminie późniejszym dosłał pismo nazwane "odwołanie", w którym podał swój PESEL, co sugeruje, że jednak zapoznał się z treścią wezwania. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który by potwierdzał lub chociaż uprawdopodobnił podawaną przez skarżącego okoliczność. Jeżeli zaś chodzi o problemy natury psychologicznej lub psychiatrycznej, skarżący również nie uprawdopodobnił, że one wciąż istnieją – przedstawił jedynie nieczytelne zdjęcie zaświadczenia, z którego wynika, że lekarz stwierdził u skarżącego zaburzenia depresyjno-lękowe. Zaświadczenie to pochodzi jednak z 2020 r. i trudno się wypowiedzieć co do jego aktualności. Przede wszystkim jednak skarżący w żaden sposób nie wykazał wpływu ewentualnych zaburzeń na uchybienie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt posiadania ww. zaburzeń nie usprawiedliwia uchybienia terminu. Na skarżącym ciążył obowiązek powiązania jego dolegliwości z faktem niemożności wykonania wezwania w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymienionych przez skarżącego dolegliwości nie można w żaden sposób bagatelizować, lecz na ich poparcie skarżący również nie przedstawił jakiegokolwiek przekonującego dowodu. W żaden sposób ich nie uprawdopodobnił, nie podał kiedy się gorzej czuł w związku z tymi objawami, nie załączył dokumentów wskazujących na taki stan rzeczy. W tych okolicznościach nie sposób stwierdzić, że sąd I instancji naruszył prawo, odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do zamieszczonego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.