III OZ 388/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1277/22 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w R. na wystąpienie pokontrolne Marszałka Województwa [...] z dnia 21 czerwca 2022 r. nr OE-RK.KW-000032/22 w przedmiocie przestrzegania warunków ochrony środowiska postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1277/22 odmówił F. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej także jako: skarżąca spółka) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że pełnomocnik skarżącej spółki wnosząc o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wyjaśnił, że do jego uchybienia doszło bez winy po stronie skarżącej spółki, gdyż wpis sądowy od skargi kasacyjnej miał uiścić przelewem prezes skarżącej spółki, który jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na zaawansowaną cukrzycę i u którego w dniu, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w godzinach popołudniowych, prawdopodobnie wskutek nieprzyjęcia leków przeciwcukrzycowych, wystąpił stan hiperglikemii znacznie przewyższający normy, skutkujący utratą przytomności. Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, stan prezesa skarżącej spółki nawet po odzyskaniu przytomności był na tyle poważny, że dopiero następnego dnia, po pełnym odzyskaniu sił i świadomości, mógł dokonać przelewu. Na potwierdzenie powyższego do wniosku o przywrócenie terminu dołączono dokumentację medyczną oraz oświadczenie brata prezesa skarżącej spółki, który przebywał z nim tego dnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że podeszły wiek oraz choroba prezesa skarżącej spółki nie mogą świadczyć o braku winy strony skarżącej kasacyjnie w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i podkreślił, że jeżeli w postępowaniu przed sądem strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to pełnomocnik występuje w jej imieniu w sprawie, zaś skutki podejmowanych przez niego działań i zaniechań obciążają mocodawcę. W momencie, w którym nastąpiło uchybienie terminu skarżąca spółka była reprezentowana przez pełnomocnika, a więc jej prezes nie miał obowiązku samodzielnego działania. Natomiast profesjonalny pełnomocnik reprezentujący skarżącą spółkę, wnosząc do sądu skargę kasacyjną w jej imieniu, od której należy uiścić wpis, musiał liczyć się z otrzymaniem wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej lub ewentualnie poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2023 r. o odrzuceniu skargi i podniósł, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji jakoby sam fakt ustanowienia pełnomocnika w sprawie całościowo zwalniał stronę z obowiązku samodzielnego działania. Pełnomocnik skarżącej spółki podkreślił, że choć oczywistym jest, że dopełnienie wymagań procesowych i zachowanie terminów leży w gestii działania pełnomocnika, to jednak kwestia techniczna, jaką jest obowiązek wniesienia opłaty, nie może go obciążać. W tym zakresie pełnomocnik jest zobowiązany przekazać stronie, którą reprezentuje, informację o obowiązku uiszczenia danej opłaty oraz o terminie, w którym należy jej dokonać i nie ma wątpliwości, że obowiązek ten w niniejszej sprawie został zrealizowany, gdyż strona skarżąca kasacyjnie posiadała wiedzę zarówno co do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, jak i co do terminu jego dokonania. Z kolei do faktycznej zapłaty stosownego wpisu zobowiązana była sama skarżąca spółka, stąd też okoliczność stanowiąca przyczynę niedochowania terminu, tj. stan zdrowia jej prezesa, powinna być oceniana przez pryzmat realizacji bądź zaniechania działania samej strony, a nie jej pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo stwierdził, że powołane okoliczności nie wskazują na brak winy skarżącej spółki reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20). Jednocześnie podkreślić należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, w tym także negatywne skutki zaniechań, uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie można było przypisać braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z powodu choroby oraz podeszłego wieku prezesa skarżącej spółki, który miał osobiście uiścić wpis sądowy w sprawie. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jest prawidłowe. Jak już wskazywano skarżąca spółka jest reprezentowana w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, którego istotą pracy jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy. Na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Wszelkie braki, niedoskonałości bądź uchybienia w tym zakresie obciążają pełnomocnika i nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla wadliwego bądź nieterminowego dokonywania czynności procesowych. Nie można zatem przypisać braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej tylko z tego powodu, że przelewu nie miał dokonać samodzielnie pełnomocnik, a jego mocodawca, gdyż to na pełnomocniku ciążył obowiązek skontrolowania tego czy wpis sądowy od skargi kasacyjnej został skutecznie uiszczony. Dlatego wyjaśnienia profesjonalnego pełnomocnika, który jest świadomy doniosłości skutków prawnych nieuzupełnienia w zakreślonym przez sąd terminie braków fiskalnych skargi kasacyjnej, opierające się na pogorszeniu stanu zdrowia prezesa skarżącej spółki w dniu, w którym upływał termin do uiszczenia wpisu sądowego, nie mogą świadczyć o dochowaniu przez niego należytej staranności, jak i nie stanowią przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu wniesionego zażalenia wskazywanie pełnomocnikowi możliwości podjęcia określonych działań mających na celu zagwarantowanie prawidłowego wykonania przez mandanta czynności procesowych, które pełnomocnik pozostawił mu do samodzielnego wykonania, ale racjonalnym wydaje się chociażby skontrolowanie przez pełnomocnika skuteczności dokonania tych czynności i podjęcie odpowiednich kroków w razie powzięcia informacji o niemożności ich samodzielnego dokonania przez stronę, np. z powodu problemów zdrowotnych, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.