III OZ 382/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 22 czerwca 2021 r., nr XLVIII/504/21 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 22 czerwca 2021 r., nr XLVIII/504/21 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w punkcie pierwszym stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 ust. 1 zd. 1, co do użytego tam sformułowania: "potwierdzone przez właściciela i zarządcę" oraz poprzedzającego je przecinka, w zakresie § 4 ust. 1 zd. 2, co do użytego przed wyliczeniem skrótu: "m.in.", w zakresie § 4 ust. 1 zd. 2 pkt 3, w zakresie § 26 pkt 1 wiersz 2 tabeli, co do zapisu "od 3,5 %", w zakresie § 26 pkt 2 wiersz 2 tabeli, co do zapisu "od 3,5 %", a w punkcie drugim oddalił skargę w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 24 maja 2023 r. Wojewoda Mazowiecki wniósł zażalenie na pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23 wskazując, że zaskarża go w zakresie zwrotu kosztów postępowania i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i zasądzenie na rzecz Wojewody Mazowieckiego od Miasta [...] kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego lub ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, uchylenie pkt 2 wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23 odrzucił zażalenie Wojewody Mazowieckiego na pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23. Sąd I instancji zauważył, że Wojewoda Mazowiecki wnosząc zażalenie na pkt 2 wydanego w sprawie wyroku, wskazał, że przedmiotem zaskarżenia obejmuje wyrok w zakresie zwrotu kosztów postępowania, czyniąc tym samym przedmiotem zaskarżenia nieistniejącą treść wydanego w sprawie orzeczenia. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23, w swojej treści wyrażonej w pkt 1 i 2 sentencji, nie zawiera bowiem rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji wskazał, że najważniejszym warunkiem dopuszczalności wniesienia zażalenia jest istnienie zaskarżonego postanowienia albo zarządzenia w rozumieniu zarówno faktycznym, jak i prawnym. Zażalenie Wojewody Mazowieckiego, jako nieobejmujące de facto żadnego z punktów wydanego przez Sąd orzeczenia, należało uznać więc za niedopuszczalne i z tej przyczyny odrzucić. Jednocześnie Sąd I instancji dodał, że dopuszczalną na tym etapie postępowania drogą kwestionowania braku orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania był wniosek o uzupełnienie wyroku we wspomnianym zakresie. Pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. Wojewoda Mazowiecki złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i ponowne odrzucenie zażalenia w związku z wniesieniem przez stronę skargi kasacyjnej, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewoda Mazowiecki zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 194 § 1 pkt 9 i art. 157 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu "oddalające skargę w pozostałym zakresie" nie stanowi orzeczenia dotyczącego w szczególności zwrotu kosztów postępowania, co do którego wniosek został złożony w skardze; 2. art. 194 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie zażalenia z innej przyczyny niż wniesienie skargi kasacyjnej, pomimo że skarga taka została wniesiona w terminie. W ocenie Wojewody Mazowieckiego zażalenie z dnia 24 maja 2023 r. odnosiło się do istniejącego orzeczenia, gdyż elementami skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 22 czerwca 2021 r., nr XLVIII/504/21 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, był zarówno wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały, jak i wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając więc o oddaleniu skargi w pozostałym zakresie, orzekł również co do wniosku Wojewody o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda Mazowiecki w uzasadnieniu zażalenia zastrzegł jednak, że jego zdaniem zażalenie powinno zostać odrzucone, ale z innej przyczyny niż ta, którą wskazał Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2023 r. Wojewoda Mazowiecki podniósł, że zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zażalenie przysługuje na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Tymczasem Wojewoda Mazowiecki składając zażalenie na pkt 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r. wskazywał, że nie upłynął jeszcze dla strony termin do wniesienia skargi kasacyjnej i wyrok Sądu I instancji jest jeszcze analizowany pod kątem ewentualnego złożenia środka odwoławczego, a następnie po dokonaniu analizy wyroku, pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. złożył skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. W literaturze podkreśla się, że najważniejszym warunkiem dopuszczalności wniesienia zażalenia jest istnienie zaskarżonego postanowienia albo zarządzenia w rozumieniu zarówno faktycznym, jak i prawnym. Brak bowiem takiego rozstrzygnięcia oznacza, że nie ma przedmiotu postępowania zażaleniowego (por. R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Środki odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w:) System prawa administracyjnego, t. 10, Sądowa kontrola administracji publicznej, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2014, s. 479; A. Kabat (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, komentarz do art. 194, pkt 5). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 kwietnia 2023 r. w punkcie pierwszym stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta [...] z dnia 22 czerwca 2021 r., nr XLVIII/504/21, w zakresie jej § 4 ust. 1 zd. 1, co do użytego tam sformułowania: "potwierdzone przez właściciela i zarządcę" oraz poprzedzającego je przecinka, w zakresie § 4 ust. 1 zd. 2, co do użytego przed wyliczeniem skrótu: "m.in.", w zakresie § 4 ust. 1 zd. 2 pkt 3, w zakresie § 26 pkt 1 wiersz 2 tabeli, co do zapisu "od 3,5 %", w zakresie § 26 pkt 2 wiersz 2 tabeli, co do zapisu "od 3,5 %", a w punkcie drugim oddalił skargę w pozostałym zakresie. W wyroku tym nie zamieszczono zatem postanowienia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że wniesienie zażalenia na rozstrzygnięcie, które nie istnieje, jest niedopuszczalne, a jeżeli w ocenie Wojewody Mazowieckiego wyrok WSA w Warszawie powinien zawierać postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, to możliwe było złożenie, na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a., wniosku o uzupełnienie wyroku w tym zakresie, a nie wniesienie zażalenia na postanowienie, które nie istnieje. Odnosząc się do sformułowanego w zażaleniu wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne odrzucenie zażalenia na pkt 2 wyroku w związku z wniesieniem przez Wojewodę Mazowieckiego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r., należy wskazać, że w dniu wniesienia zażalenia z dnia 24 maja 2023 r. oraz w dniu wydania przez WSA w Warszawie zaskarżonego postanowienia z dnia 5 czerwca 2023 r. Wojewoda Mazowiecki nie złożył jeszcze skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 kwietnia 2023 r., stąd nie mogło to stanowić podstawy odrzucenia zażalenia na pkt 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 167/23. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.