III OZ 378/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 maja 2026 r., sygn. akt II SO/Bk 2/26 o odrzuceniu zażalenia w sprawie z wniosku D. D. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego w Łomży za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie tego Sądu z 15 kwietnia 2026 r. o oddaleniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu wskazał, że odpis postanowienia z 15 kwietnia 2026 r. został skarżącemu doręczony 17 kwietnia 2026 r., a 21 kwietnia 2026 r. skarżący nadał na poczcie przesyłkę zawierającą zażalenie na to postanowienie. Przesyłka ta zaadresowana była do Naczelnego Sądu Administracyjnego (data wpływu do NSA - 23 kwietnia 2026 r.). W dniu 5 maja 2026 r. zażalenie skarżącego zostało przekazane przez NSA do WSA w Białymstoku. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz prawidłowym pouczeniem o trybie i zasadach wniesienia zażalenia został doręczony skarżącemu 17 kwietnia 2026 r. Zatem siedmiodniowy termin upływał 24 kwietnia 2026 r. W dniu 21 kwietnia 2026 r. skarżący nadał na poczcie zażalenie bezpośrednio do NSA. Zażalenie zostało następnie przekazane do WSA w Białymstoku 30 kwietnia 2026 r., gdzie wpłynęło 5 maja 2026 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd ten uznał datę 30 kwietnia 2026 r. - datę nadania przez NSA zażalenia - za datę wniesienia przedmiotowego środka zaskarżenia. Zażalenie zostało więc wniesione z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 194 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., i podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc, że zażalenie zostało nadane przez jego żonę, która nie posiada żadnej wiedzy prawniczej. Nadto wskazał, że NSA zbyt długo zwlekał z przekazaniem zażalenia do WSA, a także, że orzeczenia sądów nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej była wyłącznie kwestia terminowości wniesienia zażalenia na postanowienie z 15 kwietnia 2026 r. o oddaleniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sąd nie oceniał w tej sprawie przyczyn uchybienia terminu, które zostały przedstawione w zażaleniu. Zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia skarżącemu postanowienia. Z art. 177 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz z art. 195 § 1 p.p.s.a. wynika, że zażalenie wnosi się za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują, by w przypadku przesłania zażalenia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowanie terminu do jego złożenia mogło być oceniane odmiennie od reguł wynikających z powołanych wyżej przepisów. Wniesienie zażalenia bezpośrednio do NSA zamiast do sądu pierwszej instancji skutkuje tym, że NSA powinien je przesłać sądowi pierwszej instancji właściwemu w sprawie. W takim przypadku o zachowaniu terminu do wniesienia zażalenia decyduje data nadania zażalenia przez NSA do właściwego sądu wojewódzkiego. Jeżeli czynność ta nastąpiła po upływie terminu do wniesienia zażalenia, to następuje jego odrzucenie. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z: 10.07.2026 r., III OZ 318/26; 11.5.2023 r. II OZ 247/23; 9.02.2016 r., II OZ 119/16; 9.12.2015 r., I OZ 1613/15; 28.07.2015 r., II OZ 707/15; 29.01.2015 r., II OZ 59/15; 22.08.2014 r., II OZ 810/14, orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 437; B. Gruszczyński [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 505-506 i orzecznictwo tam cytowane). Rację ma skarżący, że orzeczenia sądów nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, a więc Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie nie są nimi związane. Nie oznacza to jednak, że Sąd nie może tych poglądów podzielić. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku wniesienia skargi wprost do sądu administracyjnego (a nie za pośrednictwem właściwego organu) w art. 53 § 4 p.p.s.a. przewidziano, że w takiej sytuacji skarżący zachowuje termin. Jednakże ustawodawca nie zdecydował się na analogiczne rozwiązanie w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia wprost do Naczelnego Sadu Administracyjnego (a nie za pośrednictwem właściwego sądu). Wobec tego aktualny pozostaje pogląd opisany wyżej, który należy ocenić za trafny. Skoro dla oceny zachowania terminu do wniesienia zażalenia decydująca w sprawie jest data nadania (przekazania) pisma przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, to prawidłowo Sąd pierwszej instancji zażalenie odrzucił, jako wniesione po terminie. Termin ten bezspornie upływał 24 kwietnia 2026 r., zaś zażalenie to Naczelny Sąd Administracyjny nadał 30 kwietnia 2026 r. Przyczyny błędnego nadania zażalenia do NSA lub sugerowane w zażaleniu opieszałe działanie NSA w przekazaniu zażalenia do WSA mogą być ewentualnie podstawą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekał o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, albowiem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie nie należy do żadnej z tych kategorii orzeczeń.