III OZ 375/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt IV SO/Wa 2/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie z wniosku M. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy P. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 12 maja 2023 r., IV SO/Wa 2/23 odmówił Wójtowi Gminy P. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie z wniosku M. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy P. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 lutego 2023 r., IV SO/Wa 2/23 wymierzył Wójtowi Gminy P. (dalej: "Wójt") grzywnę w wysokości 200 zł. Odpis postanowienia został doręczony Wójtowi 1 marca 2023 r. Pismem z 14 marca 2023 r. Wójt wniósł zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Argumentacja wniosku obejmowała wyjaśnienia, zgodnie z którymi Wójt od 6 do 8 marca 2023 r. przebywał na Europejskim Kongresie Samorządów Lokalnych na M. Podkreślił, że zapoznanie się z postanowieniem, analiza jego uzasadnienia i podjęcie decyzji co do zażalenia wymagało czasu i mogło być dokonane po powrocie z delegacji, tj. najwcześniej po 8 marca 2023 r. Uchybienie terminu nie wynikało z niedbalstwa, czy lekkomyślności, nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez Wójta. Sąd pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w niniejszej sprawie, niedochowanie przez Wójta terminu do wniesienia zażalenia nie jest następstwem okoliczności niezależnych od niego, lecz konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wyjazd służbowy Wójta na konferencję nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Ponadto nie może on powodować zakłócenia ciągłości działania całej gminy. Wójt także nie wykazał okoliczności wskazujących dlaczego nikt inny nie mógł reprezentować gminy. Wójt bowiem, jako ustawowy przedstawiciel gminy, ma prawo składać w jej imieniu oświadczenia woli, zaś przejawem takiej woli może być np. udzielenie pełnomocnictwa. Wobec tego Wójt mógł powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy. Wójt, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, zaskarżył je zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego zmianę, poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia lub jego uchylenie w całości i przekazanie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wyjaśnił, że w niniejszej sprawie dotyczącej bezpośrednio wójta gminy decyzję o zaskarżeniu mógł podjąć jedynie Wójt. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wójt nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wbrew stanowisku Wójta, powołanie się na wyjazd służbowy na konferencję nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, delegacja Wójta nie uzasadniała braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98, postanowienie NSA z 10 lutego 2017 r., I OZ 272/17). Wójt nie zapewnił na czas swojej nieobecności należytego sposobu reprezentowania interesów gminy, który doprowadziłby do terminowego wniesienia zażalenia. Wobec powyższego uznać należało, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że Wójt nie przedstawił we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak winy organu w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Także na etapie zażalenia nie przedstawił argumentacji, która podważyłaby prawidłowość wydanego w sprawie postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.