III OZ 374/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 2174/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. O. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy z dnia 23 września 2025 r. nr 3054/2025 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 28 października 2025 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy z 23 września 2025 r. nr 3054/2025 w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej. Pismem z 27 listopada 2025 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie swojego numeru PESEL. Ponadto pismem z 27 listopada 2025 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku fiskalnego skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 300 zł. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego oraz braku fiskalnego zostało doręczone skarżącemu 4 grudnia 2025 r. Skarżący uiścił wpis od skargi. Pismem z 2 lutego 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez wskazanie swojego numeru PESEL. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną uchybienia było niepoprawnie odczytanie wezwanie, przez co uzupełnił jedynie brak fiskalny skargi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a przeciwnie - wprost zaznaczył, że uchybienie terminowi nastąpiło z jego winy. Sąd podkreślił, że ww. wezwania były jasne i precyzyjne, a z przytoczonych przez skarżącego argumentów wynika, że przeszkodą, która uniemożliwiła dochowanie terminu było niepełne zapoznanie się z wezwaniem. W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczność ta nie usprawiedliwia braku winy w działaniu strony i niedochowaniu terminu, lecz świadczy o tym, że strona nie dopełniła należytej staranności i nie wykazała okoliczności, które wskazywałaby na brak winy w uchybieniu terminu. Na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej "p.p.s.a.") Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Pismem z 15 lipca 2026 r. pełnomocnik skarżącego poparł stanowisko zawarte w ww. zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r., I OZ 430/19). W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego z 15 lipca 2026 r., jakoby skarżący był niezasadnie wzywany do podania numeru PESEL. Bezspornie w skardze skarżący nie podał numeru PESEL. W uchwale z 3 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Nie ma więc racji pełnomocnik skarżącego, twierdząc, że Sąd pierwszej instancji mógł i powinien poszukiwać numeru PESEL skarżącego w aktach sądowych lub aktach administracyjnych sprawy. Skarżący był więc prawidłowo wezwany do podania swojego numeru PESEL. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem zwrócił uwagę na to, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Fakt, że skarżący "nie do końca przeczytał wezwanie" i wprost wskazał, że to jego wina, nie może przesądzać o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a wręcz przeciwnie – takie stwierdzenie stanowi swoiste przyznanie się do winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku skargi, a okoliczności owego przeoczenia nie zostały przez skarżącego w żaden sposób wyjaśnione, a skoro tak, to przyjąć należy, że była to zwykła nieuwaga, a więc niedbalstwo. W tych okolicznościach nie sposób stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo, odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.