III OZ 371/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 456/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 czerwca 2023 r., II SAB/Wa 456/22 oddalił wniosek M. J. z 21 kwietnia 2022 r. o wyłączenie sędziego WSA Joanny Kruszewskiej-Grońskiej od orzekania w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 5 maja 2022 r. M. J. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. 24 kwietnia 2023 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącego "ewentualny odnoszący się wyłącznie do sytuacji, gdy do składu włączony zostanie skład zastępczy" dotyczący wyłączenia sędziego WSA Joanny Kruszewskiej - Grońskiej od orzekania w niniejszej sprawie. Jako podstawę wniosku skarżący podniósł zarzut braku bezstronności ww. jako nominata politycznej Krajowej Rady Sądownictwa wskazując, że nominaci politycznej Krajowej Rady Sądownictwa szykanują skarżącego. Podał także, że powołanie ww. na urząd sędziego było bezskuteczne, gdyż została ona powołana na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska 30 maja 2023 r. złożyła oświadczenie stwierdzające, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), wyłączające od rozpoznania niniejszej sprawy. Nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jej bezstronności w tej sprawie. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że kwestionowanie legitymacji sędziego (asesora) do orzekania, z uwagi na fakt wyłonienia kandydata na sędziego (asesora) w procedurze prowadzonej przez tzw. "nową Krajową Radę Sądownictwa", nie może zostać uznane za uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uzasadniających jego wyłączenie, ponieważ skarżący nie odniósł swoich twierdzeń do problematyki bezstronności indywidualnie wskazanej sędzi WSA Joanny Kruszewskiej-Grońskiej w konkretnej sprawie. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Muszą mieć charakter zindywidualizowany. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, zaskarżył je zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uwzględnienie wniosku lub skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE pytań Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych zadanych postanowieniem z 15 marca 2023 r., I NB 4/23. W obszernym uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację na poparcie swojego stanowiska. Jego zdaniem, rozważyć należy czy osoby wskazane we wniosku są w ogóle sędziami, a więc czy istotnie doszło do skutecznego powołania ich na urząd sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2007 r., II CZ 13/07). Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego nie uwarunkowane wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, zdaniem skarżącego, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd nie może badać niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Joanny Kruszewskiej-Grońskiej. Skarżący bowiem nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Przypomnieć należy, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie złożone przez sędziego WSA oświadczenie, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza ona do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 p.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego WSA. Niewskazanie zaś wątpliwości odnoszących się do bezstronności sędziego w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Kruszewskiej-Grońskiej jest bezzasadny. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez TSUE pytań Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych zadanych postanowieniem z 15 marca 2023 r., I NB 4/23 wskazać należy, że niniejsze postępowanie wywołane zażaleniem skarżącego dotyczy wyłącznie wniosku o wyłączenie sędziego. Nie odnosi się natomiast do testu niezawisłości. Zgodnie bowiem z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.