III OZ 361/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 364/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 lutego 2023 r., nr SKO Gd/4518/22 w przedmiocie usunięcia odpadów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 364/23, odmówił A. S. (dalej jako skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 lutego 2023., w przedmiocie usunięcia odpadów. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej P.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wymieniony katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo wyznaczył sądowi przesłanki orzeczenia zgodnego z roszczeniem wnioskującego, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji sąd administracyjny może orzec tylko, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, sąd opiera rozstrzygnięcie zarówno na ocenie argumentów wskazanych przez skarżącego, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Uprawdopodobnienie przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r., II FZ 452/06). W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia – spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący ograniczył się jedynie do zawarcia w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, bez powołania ustawowych przesłanek, które, jego zdaniem, zachodzą w odniesieniu do skarżącego, ani uzasadnienia które uprawdopodobniłoby, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się, w konkretnej sytuacji skarżącego, z niebezpieczeństwem wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności uzasadniające zastosowanie ochrony tymczasowej nie wynikają również z akt sprawy. W konkluzji uzasadnienia Sąd I instancji podkreślił, że skoro przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. zobowiązuje wnioskodawcę do uprawdopodobnienia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to skarżący powinien w sposób logiczny i ciągły te okoliczności wskazać. Brak wskazania takich okoliczności, oraz dokonana przez WSA analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, czyni niemożliwym uwzględnienie wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 63 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że pismem z dnia 15 maja 2023 r. został wezwany przez organ do wykonania decyzji pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, czym, zdaniem skarżącego, rozpoczął procedurę wykonywania zaskarżonej decyzji nie czekając na rozpoznanie przez Sąd jego wniosku. Wskazał również, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje szkodę majątkową po jego stronie. Ponadto oświadczył, że obecnie jego rodzina boryka się z dużymi problemami finansowymi. Ma na utrzymaniu dwie córki, przy czym jedna z nich zmaga się z problemami zdrowotnymi, co powoduje konieczność łożenia znacznych kwot na leczenie i wizyty u prywatnych specjalistów. W stosunku do żony skarżącego prowadzona jest egzekucja należności w kwocie 215.648,63 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 206.298,63 zł od dnia 17 lutego 2020 r. do dnia zapłaty. Całą rodzina utrzymuje się z niewielkich dochodów jakie uzyskuje skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z podniesionym przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia twierdzeniem, że w dniu 15 maja 2023 r. organ I instancji rozpoczął procedurę wykonania zaskarżonej decyzji pamiętać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Obowiązuje zatem zasada wykonalności decyzji ostatecznej. Przepisy szczególne, co prawda, przewidują od niej wyjątki ale nie mają one zastosowania w rozpoznawanej sprawie (por. M. Sieradzka [w:] A. Skoczylas red., P. Szustakiewicz red.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2023, Legalis, komentarz do art. 61, Nb 2.). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, że Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. - sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały zawarte w nim przesłanki. Sąd natomiast może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Podkreślić trzeba, że przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym należy podkreślić, że samo powołanie się strony na skutki wymienione w wskazanym przepisie nie jest wystarczającym uzasadnieniem. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Wniosek powinien zatem zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że wniosek powinien być poparty faktami i ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, w pełni zgadza się z zawartymi w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdzeniami, że skarżący w skardze ograniczył się jedynie do zawarcia wniosku o wstrzymane wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wykazał on żadnych ustawowych przesłanek, które, jego zdaniem, zachodzą w odniesieniu do sytuacji skarżącego. Zawarte zaś w uzasadnieniu zażalenia oświadczenia skarżącego co do jego sytuacji majątkowej są ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Tym samym nie sposób uznać, że okoliczność ta została uprawdopodobniona skoro są to wyłącznie twierdzenia skarżącego, które niczym nie zostały poparte. Dla uwiarygodnienia swojej sytuacji finansowej skarżący mógł przedłożyć dokumenty poświadczające jego dochody, kopie postanowień komorniczych o wszczęciu względem żony skarżącego postępowania egzekucyjnego lub dokumenty poświadczające problemy zdrowotne córki. W zaistniałych okolicznościach nie jest możliwa ocena czy nakłady związane z wykonaniem decyzji faktycznie przyczynią się do destabilizacji płynności finansowej skarżącego. Sama okoliczność, że postępowanie egzekucyjne, które jest następstwem niewykonania decyzji przez skarżącego niesie ze sobą określone skutki finansowe nie jest wystarczająca do uznania, że wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej jest zasadny. Skarżący zarówno w skardze jak i zażaleniu nie podał chociażby przybliżonego kosztu wykonania decyzji. Na podstawie powyższego stwierdzić zatem należy, że skarżący nie wykazał, na czym konkretnie (realnie) miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, tj. zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, w ślad za Sądem I instancji, że oceniając zasadność wniosku należy kierować się racjami dobra ogólnego, jak i własnego strony skarżącej. W tym kontekście wydatki związane z wykonaniem decyzji, którą nakazano usunąć odpady składowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym trzeba zestawić z troską o dobro ogólne, tj. w troską o życie lub zdrowie ludzi, bezpieczeństwo mienia bądź środowiska (por. postanowienie NSA z 15 maja 2014 r., I OSK 2270/13; postanowienie NSA z 17 listopada 2016 r., II OZ 1299/16). Kierując się proporcjami, rozważając zarówno interes ogółu, jak i własny skarżącego, ilość i rodzaj odpadów (m. in. opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone) przemawia za wyeliminowaniem zagrożenia dla ludzi i środowiska. Za prawidłowe zatem należy uznać rozstrzygnięcie Sądu I instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.