III OZ 350/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 443/23 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości w sprawie ze skargi [...] Szpitala Klinicznego [...] na pkt 1 decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 grudnia 2022 r. nr DS.523.6514.2021.ZS.AO w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie pkt 1 decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 grudnia 2022 r. nr DS.523.6514.2021.ZS.AO.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia 28 grudnia 2022 r. nr DS.523.6514.2021.ZS.AO, działając m.in. na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r, poz. 1781 ze zm.) oraz art. 15 ust. 1 i 3 oraz art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych; Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35; dalej w skrócie "RODO"), nakazał [...] Szpitalowi [...] spełnienie żądania Z.G. zgodnie z art. 15 ust. 3 RODO i udostępnienie kopii jej danych osobowych zawartych w następujących dokumentach: wywiadach psychologicznych, testach projekcyjnych i testach badających funkcje poznawcze z dnia [...] listopada 2015 r., wynikach badań i notatek z rozmów z psychologiem, które odbyły się w dniach: [...] listopada 2015 r. oraz wynikach testów funkcji poznawczych przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2016 r. (pkt 1 decyzji); odmówił uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie (pkt 2 decyzji). [...] Szpital [...] (dawniej: [...] Szpital [...]) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pkt 1 w/w decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 grudnia 2022 r. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie decyzji w rzeczywistości doprowadziłoby do faktycznej bezpodstawności rozpoznawania niniejszej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 443/23 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej ma na celu zapewnienie skarżącemu tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiego aktu zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod względem jego legalności. Brzmienie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") nie pozostawia przy tym wątpliwości co do tego, że zastosowanie tzw. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym może nastąpić tylko na wniosek skarżącego. Wniosek taki musi się odwoływać do konkretnych i obiektywnych danych, które w ocenie strony świadczą o tym, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Przez skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumie się takie prawne lub faktyczne następstwa wykonania zaskarżonego aktu, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA z dnia: 19 października 2022 r., sygn. akt III OZ 650/22; 3 października 2022 r., sygn. akt III OZ 549/22; 27 maja 2022 r., sygn. akt I OZ 194/22). W ocenie Sądu pierwszej instancji, wykonanie nakazu zawartego w pkt 1 decyzji jest równoznaczne z udostępnieniem danych osobowych uczestniczki postępowania Z.G., zawartych w wymienionych w decyzji dokumentach, co stanowi proces nieodwracalny. Jak trafnie podniosła strona skarżąca w uzasadnieniu swojego wniosku – wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do faktycznej bezpodstawności rozpoznawania skargi. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia uczestniczki postępowania Z.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie. Podkreśliła, że wnioskodawca w ogóle nie wykazał okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu z uwagi na fakt, iż Sąd pierwszej instancji wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości, do czego nie był uprawniony, bowiem [...] Szpital [...] zaskarżył do Sądu decyzję z dnia 28 grudnia 2022 r. nr DS.523.6514.2021.ZS.AO jedynie w zakresie jej pkt 1. W konsekwencji rozpoznanie wniosku strony skarżącej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. mogło obejmować wyłącznie pkt 1 tej decyzji. Niezależnie od tego zauważyć należy, iż cechy wykonalności w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., od której wystąpienia ustawodawca uzależnia dopuszczalność wstrzymania wykonania aktu administracyjnego, pozbawione są – co do zasady – decyzje odmowne, a taki charakter ma właśnie pkt 2 zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do oceny prawidłowości wstrzymania wykonania pkt 1 zaskarżonej decyzji, wskazać należy, iż argumentacja Sądu pierwszej instancji w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły. Wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, strona skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła, że na skutek wykonania pkt 1 zaskarżonej decyzji wystąpią skutki niemożliwe do odwrócenia, co stanowi przesłankę określoną w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zgodzić się co do tego, że ewentualne zrealizowanie kwestionowanej decyzji na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje niemożność przywrócenia stanu poprzedniego, a tego rodzaju działanie powinno być postrzegane jako spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. W przypadku realizacji nakazu wynikającego z pkt 1 zaskarżonej decyzji i udostępnienia Z.G. kopii jej danych osobowych, a następnie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi [...] Szpitala [...], przywrócenie stanu poprzedniego nie będzie możliwe, ponieważ w/w dane osobowe zostaną już nieodwracalnie udostępnione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.