III OZ 335/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1633/24 o odrzuceniu skargi kasacyjnej L.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1633/24 w sprawie ze skargi L.C. na działalność Prezydenta m.st. Warszawy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (II SA/Wa 1633/24), w oparciu o art. 178 w zw. z art. 177 § 1 i art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną L.C. na postanowienie tegoż Sądu z 16 grudnia 2024 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący 9 września 2024 r. złożył ustnie do protokołu skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na działalność Prezydenta m.st. Warszawy. Odpowiadając na skargę Rada m.st. Warszawy wniosła o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. tenże Sąd odrzucił skargę skarżącego na działalność Prezydenta m.st. Warszawy. Następnie skarżący 18 grudnia 2024 r., jeszcze przed doręczeniem odpisu ww. postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi złożył pismo zatytułowane "sprzeciw, zażalenie, skarga", które to pismo uznane zostało przez WSA za skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia Sąd powołał się na dwie okoliczności przemawiające za koniecznością odrzucenia skargi kasacyjnej. Pierwszą z nich był fakt jej złożenia przez skarżącego zanim doręczone zostało mu przedmiotowe orzeczenie wraz z uzasadnieniem, co stało w sprzeczności z art. 177 § 1 p.p.s.a. Drugą przyczynę odrzucenia złożonego środka zaskarżenia stanowiło to, że został on wniesiony nie przez podmiot kwalifikowany, tj. bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, bowiem osobiście przez skarżącego, co z kolei naruszało dyspozycję art. 175 p.p.s.a., a brak ten nie podlega uzupełnieniu. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone w całości przez pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu mocą postanowienia z 14 lutego 2025 r. zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym zarzucono "w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 49 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ich niewłaściwe zastosowanie, zaniechanie wyjaśnienia tego co było przedmiotem pism skarżącego, nierozpoznanie istoty, i wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, pomimo że taka w ogóle nie została wniesiona". W związku z podniesionym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych powiększonych o podatek VAT, oświadczając, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Ponadto na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z powodu braku winy reprezentowanej strony do dopełnienia tej czynności. Argumentacja skarżącego skupia się na zakwestionowaniu faktu złożenia przez skarżącego jakiejkolwiek skargi kasacyjnej, oceniając że pismo skarżącego z 18 grudnia 2024 r. nią nie było, podobnie jak i inne pisma z tej daty przez niego składane. W przypadku wątpliwości, co do treści składanych pism, Sąd powinien skorzystać z dyspozycji art. 49 § 1 p.p.s.a. i wezwać skarżącego do sprecyzowania ich przedmiotu, czego jednak nie uczynił, przyjmując, że złożone pismo stanowi skargę kasacyjną. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2025 r. skarżącemu przywrócony został termin do złożenia zażalenia na postanowienie z 18 grudnia 2024 r. odrzucające skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słowem wstępu warto odnotować, że skarga kasacyjna stanowi środek prawny o znacznym stopniu sformalizowania, uzależniający jej skuteczność od spełnienia wymogów określonych w ustawie. Jak wynika z art. 176 § 1 p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Oprócz tego, poza określonymi wyżej determinantami, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony (wymienione w art. 46 i art. 47 p.p.s.a.) oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (§ 2). Dodatkowo przepis art. 175 p.p.s.a. statuuje wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata, radcę prawnego lub inne podmioty enumeratywnie wymienione w tymże przepisie. Warto zauważyć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przymus adwokacko-radcowski ma stosunkowo wąski charakter i ogranicza się do jedynie niektórych środków odwoławczych takich jak skarga kasacyjna lub zażalenie na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, przede wszystkim w kwestii ustalenia, że pismo skarżącego z 18 grudnia 2024 r. stanowiło skargę kasacyjną, a ponadto, że pismo to nie spełniało wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego, stąd zasadnie podlegało odrzuceniu. W treści zażalenia skarżący podnosi wprawdzie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przypadku stwierdzenia braków formalnych wniesionego pisma, przejawiającego się koniecznością sprecyzowania jego treści, powinien skorzystać z trybu uregulowanego w art. 49 § 1 p.p.s.a. i wezwać skarżącego do uzupełnienia stwierdzonych braków w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, jednakże należy przypomnieć, że wymóg sporządzenia określonych pism przez wymienione w art. 175 p.p.s.a. osoby ma charakter materialny, a nie formalny i nie może zostać następczo usunięty. Braki tego typu należą do nieusuwalnych i czynią taką skargę lub zażalenie niedopuszczalnym (vide: postanowienie NSA z 27.08.2010 r., II ONP 1/10, postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 12.02.2025 r., II SA/Go610/24, postanowienie NSA z 25.05.2022 r., III OZ 334/22, postanowienie WSA we Wrocławiu z 5.10.2022 r., IV SAB/Wr 217/20, postanowienie NSA z 20.12.2011 r., II GSK 2292/11), jak słusznie stwierdził to Sąd meriti. Ponadto pismo skarżącego z 18 grudnia 2024 r. nie mogło być potraktowane w inny sposób, aniżeli jako skarga kasacyjna, albowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują żadnego innego środka zaskarżenia w sytuacji wydania przez Sąd pierwszej instancji postanowienia o odrzuceniu skargi. Ostatecznie, skarżący nie wyjaśnia przy tym również jak należało w jego ocenie traktować pismo z 18 grudnia 2024 r., skoro kwestionuje fakt jego uznania za skargę kasacyjną. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. W kontekście zatem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a. Stąd wniosek ten winien zostać złożony do Sądu pierwszej instancji.