III OZ 330/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji E. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1297/24 w sprawie ze skargi Fundacji E. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Katowicach z dnia 19 lipca 2024 r., nr SKO.OS/41.9/434/2024/115442/RN w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 20 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 1297/24, na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżącej Fundacji E. z siedzibą w K. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Rafała Wolnika od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1297/24. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego oparty został o okoliczność, że sędzia WSA Rafał Wolnik brał udział w procedurze wspierającej kandydaturę Teresy Kurcyusz-Furmanik do nowej KRS, w tym sporządził ocenę kandydatki i przedstawił własną rekomendację za poparciem jej starań o pełnienie tej funkcji. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wskazała na istnienie jakichkolwiek konkretnych i weryfikowalnych okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności sędziego, które mogłyby stanowić przesłankę wyłączeniową. Dodatkowo Sąd wskazał, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia, a jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. Co więcej sędzia WSA Rafał Wolnik zakwestionował prawdziwość twierdzenia, że "przedstawił [on] własną rekomendację za poparciem" sędzi Teresy Kurcyusz-Furmanik, kandydującej w 2018 r. do tzw. neo-KRS. Sąd I instancji przytoczył również, że okoliczność podpisania przez sędziego listy poparcia kandydata do KRS, nie stanowi okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego powołując się na orzecznictwo NSA m.in. z dnia: 20 grudnia 2022 r. sygn. akt I FZ 249/22; 11 kwietnia 2023 r. sygn. akt III FZ 107/23; 20 lipca 2023 r. sygn. akt l FZ 167/23. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Fundacja. W uzasadnieniu wskazano na naruszenie art. 18 i 19 p.p.s.a. przez nieprawidłowe zastosowanie i oddalenie wniosku mimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych do wyłączenia sędziego oraz naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez "odrzucenie skargi, a w konsekwencji pozbawienie strony skarżącej możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej z udziałem sędziego spełniającego konstytucyjne i konwencyjne standardy bezstronności". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. Przepisy powołanej ustawy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2560/17, LEX nr 2725313 i z 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2627/17, LEX nr 2725258). Natomiast na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że powyższy przepis odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 538/17, LEX nr 2508334, postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r. sygn. akt I OZ 203/16, LEX nr 2003508 oraz z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591). Konieczność odniesienia względnych przesłanek wyłączenia sędziego do okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1917/18 (pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie Sąd ten wskazał, iż "wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie, natomiast inne podstawy wyłączenia sędziego z mocy prawa enumeratywnie wymienia art. 18 p.p.s.a.". Konsekwencją tego wymogu jest niedopuszczalność formułowania w trybie art. 19 p.p.s.a. zarzutów o charakterze generalnym - dotyczących np. postawy sędziego poza sprawą, jego działalności publicznej, przynależności do określonych gremiów czy poglądów w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Takie zarzuty, choćby subiektywnie odczuwane przez stronę jako istotne, nie spełniają ustawowego kryterium powiązania z okolicznościami danej sprawy sądowoadministracyjnej. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniu NSA z 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 86/12. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, należy zauważyć, że Fundacja, domagając się wyłączenia sędziego WSA Rafała Wolnika, nie wskazała żadnych okoliczności związanych z toczącym się postępowaniem - relacją sędziego do stron czy przedmiotem sprawy. Podniesiona argumentacja odnosiła się wyłącznie do udziału sędziego w procedurze wspierającej kandydaturę Teresy Kurcyusz-Furmanik do nowej Krajowej Rady Sądownictwa - a więc do okoliczności o charakterze ogólnym, dotyczącej działalności sędziego niezwiązanej z rozpoznawaną sprawą. Tego rodzaju zarzut, oderwany od specyfiki i realiów konkretnego postępowania, nie może stanowić podstawy wyłączenia w trybie art. 19 p.p.s.a., zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa przedstawionym powyżej. Z tego względu cała argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie