III OZ 320/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 466/24 odrzucające zażalenie w sprawie ze skargi J. J. na bezczynność [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 stycznia 2025 r., II SAB/Wa 466/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. (dalej: "skarżący"), na bezczynność [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, oddalił skargę. Pismem z 17 marca 2025 r. skarżący wniósł zażalenie od ww. wyroku, zaskarżając go w zakresie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 31 marca 2025 r., II SAB/Wa 466/24, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił wniesiony przez J. J. (dalej: "skarżący"), środek odwoławczy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżenie nieistniejącego rozstrzygnięcia jest niedopuszczalne. Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 31 marca 2025 r., II SAB/Wa 466/24, wywiódł skarżący, zarzucając mu obrazę przepisów prawa, mającą wpływ na treść zapadłego orzeczenia, polegającą na: 1) naruszeniu art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a., poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że zażalenie powinno podlegać odrzuceniu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy zażaleniu powinien był zostać nadany bieg, 2) naruszeniu art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 179 zd. 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieprzedstawienie zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy zażaleniu powinien był zostać nadany bieg, 3) naruszeniu art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do rozpoznania przez właściwy Sąd zażalenia od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, 4) naruszeniu art. 2 Konstytucji RP oraz wynikającej z niego zasady zaufania do Państwa i stanowionego przez nie prawa, poprzez pozbawienie skarżącego prawa do poddania sądowej kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji, z przyczyn stanowiących przejaw nadmiernego formalizmu, 5) naruszeniu art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez niedokonanie prokonstytucyjnej wykładni ustawy, co w efekcie prowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do poddania sądowej kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego bądź postanowienia tego sądu kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Natomiast od postanowień incydentalnych wskazanych w ustawie (i zarządzeń) zasadniczo przysługuje zażalenie (art. 194 p.p.s.a.). Ustawodawca przewidział możliwość zamieszczenia w sentencji wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego rozstrzygnięcia o kosztach sądowych (art. 209 p.p.s.a.). W sytuacji gdy strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy zaskarżenie rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych następuje zażaleniem (art. 227 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Z uregulowań tych wynika, że możliwość zaskarżenia zażaleniem rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania występuje, gdy wspomniane rozstrzygnięcie stanowi jeden z punktów wyroku. O postaci (formie) orzeczenia decyduje bowiem treść rozstrzygnięcia. Jeżeli Sąd o kwestii ubocznej rozstrzyga w wyroku, to rozstrzygnięcie w tej części nie traci charakteru postanowienia. Warunkiem wniesienia zażalenia na wspomniane postanowienie jest niewniesienie skargi kasacyjnej. Termin do jego wniesienia wynosi siedem dni od doręczenia postanowienia. Dotyczy to także sytuacji, gdy postanowienie będące przedmiotem zaskarżenia zawarte jest w wyroku (por. postanowienie NSA z 11 września 2006 r., II GZ 95/06). Także w doktrynie podkreśla się, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w części, w której sąd nie orzekł o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest niedopuszczalne, gdyż jest to w tym zakresie orzeczenie nieistniejące (por. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki dopuszczalności zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PS 2005, nr 9, s. 116.). Przytoczony wyżej art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. dopuszcza zatem możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem są koszty postępowania lecz jedynie wówczas, gdy sąd rozpoznający sprawę orzekał o nich w jakimkolwiek zakresie. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odrzucił zażalenie, wobec stwierdzenia, iż nie można zaskarżyć nieistniejącego rozstrzygnięcia. Wobec tego, zaskarżone postanowienie należało uznać za odpowiadającego prawu i nienaruszające przepisów prawa procesowego. Podnoszona w zażaleniu argumentacja związana z naruszeniem zasad konstytucyjnych jest pozbawiona podstaw. Podkreślić należy, że sformalizowanie postępowania sądowego nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Warto zauważyć, że konstytucyjna zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Każdy ma bowiem prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, jednak prawo to jest ograniczone procedurą sądowoadministracyjną. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości i nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 Konstytucji RP. Natomiast zarzucenie Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 78 Konstytucji RP, który statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania jest o tyle nietrafne, że w niniejszej sprawie nie można twierdzić o pozbawieniu strony kontroli instancyjnej w ramach postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że skarżący nie podważył zasadności odrzucenia zażalenia przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.