III OZ 319/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rektora A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2025 r. sygn. akt VII SAB/Wa 297/24 o wymierzeniu grzywny Rektorowi A. w sprawie ze skargi D.L. na bezczynność Rektora A. w przedmiocie wydania zaświadczeń postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D.L. (dalej: skarżący), na bezczynność Rektora A. w przedmiocie wydania zaświadczeń, wymierzył temu Rektorowi grzywnę w kwocie 10 000 zł, na podstawie art. 112 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 20 września 2024 r. skarżący wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rektora A.. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 4 września 2024 r. skargę doręczono organowi w celu udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt administracyjnych. Następnie wezwaniem z 2 grudnia 2024 r. wezwano organ do nadesłania oryginału skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem wymierzenia grzywny. Pismem z 23 grudnia 2024 r. organ wskazał, że oryginał skargi został przez nieuwagę pracownika zgubiony. Jednocześnie zwrócił się do Sądu o niewymierzanie grzywny, ponieważ zachodzą przeszkody faktyczne uniemożliwiające wykonanie zobowiązania Sądu. Wymierzając grzywnę Sąd I instancji wskazał, że jedyną przesłanką ukarania organu grzywną na podstawie art. 112 p.p.s.a., jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny, pozostawiona jest uznaniu sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane. Wymierzenie grzywny jest uzasadnione w szczególności w sytuacji, w której uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu lub powoduje znaczne wydłużenie terminu rozpoznania skargi. W tej sprawie wezwanie z 2 grudnia 2024 r. zostało skutecznie doręczone organowi 18 grudnia 2024 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upływał zatem 27 grudnia 2024 r. Pomimo upływu kolejnych trzech miesięcy oryginał skargi nie został do Sądu nadesłany. Zagubienie oryginału skargi stanowi brak należytej staranności organu w prowadzeniu sprawy, co dodatkowo obciąża organ i wpływa na wysokość wymierzonej grzywny. Na organie ciąży bezwzględny obowiązek przesłania sądowi żądanych dokumentów, a skarga jest pismem, bez którego nie jest możliwe rozpoznanie sprawy przez Sąd. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ zarzucając naruszenie art. 112 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i wymierzeniu organowi grzywny w kwocie 10.000 zł. W ocenie organu, "bezprecedensowe" okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiały wykonanie zobowiązania sądu, co stanowi negatywną przesłankę wymierzenia grzywny w trybie art. 112 p.p.s.a. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o "nieuwzględnienie zażalenia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 112 p.p.s.a. w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Wykładnia art. 112 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że grzywna, o jakiej stanowi ten przepis ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo przy tym podkreślił, że jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną wynikającą z art. 112 p.p.s.a. jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest przy tym uznaniu sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalone w tej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 112 p.p.s.a. i z tej przyczyny należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie ocenił postępowanie organu jako wypełniające przesłankę określoną w tym przepisie, warunkującą możliwość wymierzenia mu grzywny. Jedyną okolicznością, na którą powołuje się organ w zażaleniu, jest w istocie zagubienie oryginału skargi. Dodatkowo organ wskazuje wprawdzie na utrudnienia organizacyjne związane z ustanowieniem zarządu przymusowego, jednak zasadniczym powodem zagubienia skargi było przekazanie jej pełnomocnikowi zarządcy przymusowego. Organ nie wyjaśnia przy tym, z jakiego powodu oryginał skargi został przekazany tej osobie. Nie są to zatem okoliczności faktyczne niezależne od organu, które można ocenić jaką przesłankę negatywną wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że są to okoliczności dodatkowo obciążające organ, świadczące o niestaranności, które nie mogą usprawiedliwiać braku wykonania obowiązku przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Prawidłowo także Sąd I instancji podkreślił, że skarga stanowi pismo o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, a jej brak uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu. Zagubienie tego rodzaju pisma, wynikające (jak należy wnioskować z wyjaśnień organu) z nieprawidłowego obiegu dokumentów podczas zmian organizacyjnych, uniemożliwiało zatem rozpoznanie skargi skarżącego. Oznacza to, że organ nie zastosował się do wezwania Sądu I instancji co uzasadniało wymierzenie grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.