III OZ 319/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 778/20 o odrzuceniu skargi A.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wydania odpisów dokumentów z akt sprawy dotyczącej kary za usunięcie drzew postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 778/20 odrzucił skargę A.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wydania odpisów dokumentów z akt sprawy dotyczącej kary za usunięcie drzew. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W świetle art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Przepis art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] zostało – jak wynika z treści skargi – doręczone skarżącemu w dniu 30 lipca 2020 r. (na wskazany przez niego adres skrytki pocztowej). W postanowieniu tym prawidłowo pouczono skarżącego o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w szczególności wskazano, że skarga taka jest wnoszona za pośrednictwem organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w terminie 30 dni od doręczenia tego postanowienia. W związku z tym termin na złożenie skargi upływał w dniu 31 sierpnia 2020 r. (dzień 29 sierpnia 2020 r. przypadał w sobotę). Tymczasem skargę na w/w postanowienie A.L. wniósł w dniu 29 sierpnia 2020 r. (koperta, k. nr 4 akt sądowych) do Prezydenta Miasta [...], wraz z wnioskiem o jej przekazanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] w trybie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."). Następnie, po zarejestrowaniu korespondencji w dniu 2 września 2020 r., Prezydent Miasta [...] pismem z dnia 4 września 2020 r. przekazał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarga została nadana do organu właściwego w dniu 8 września 2020 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego organu, za datę jej rzeczywistego wniesienia należy przyjąć dzień, w jakim organ niewłaściwy (w tym przypadku Prezydent Miasta [...]) nadał pismo w urzędzie pocztowym, kierując je do organu właściwego (por. postanowienia NSA z dnia: 17 listopada 2016 r. sygn. akt II GZ 1168/16; 3 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1561/13 i 30 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1768/11). W takiej sytuacji za datę wniesienia skargi nie można natomiast przyjąć złożenia jej w organie niewłaściwym, bowiem na tym etapie nie znajduje zastosowania art. 65 K.p.a. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 647/07). W związku z tym należało przyjąć, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona w dniu 8 września 2020 r., a więc po terminie, który upływał w dniu 31 sierpnia 2020 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uznał skargę za niedopuszczalną. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.L., reprezentowanego przez ustanowionego z urzędu adwokata, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie oraz zarzucił naruszenie art. 124 w zw. z art. 125 w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 K.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że w zaskarżonym postanowieniu skarżący został prawidłowo i w sposób wyczerpujący pouczony o trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu zażalenia podał, że pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu było wadliwe, gdyż nie zawierało wskazania podstawy prawnej i konkretnych przepisach regulujących tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., A.L. był zobowiązany wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem właściwego organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia mu postanowienia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Skarżący, wbrew dyspozycji art. 54 § 1 P.p.s.a., przedmiotową skargę wniósł do Prezydenta Miasta [...], a nie do organu, który wydał zaskarżone postanowienie. Dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi należy zatem przyjąć datę jej przekazania przez Prezydenta Miasta [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a więc organu, za pośrednictwem którego skarga powinna być wniesiona do Sądu. Wyjaśnić należy, że wprawdzie żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprost nie przewiduje obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, to jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek taki spoczywa na Sądzie bądź innym organie (por. wyroki NSA z dnia: 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07 i 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 426/07; postanowienia NSA z dnia: 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1724/06, 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/08, 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 463/08 i 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 767/16). Powyższe stanowisko jest również prezentowane w doktrynie. Stwierdza się w nim, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX). W odniesieniu do powołanej w zażaleniu argumentacji podać również należy, iż w procedurze administracyjnej podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 K.p.a.). Przy czym skarga, w odróżnieniu od podania składanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podlega rygorom wynikającym z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to – jak już wskazano – że w przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego podmiotu, termin do jej wniesienia jest zachowany tylko wówczas, gdy skarga zostanie przed upływem trzydziestodniowego terminu przekazana właściwemu organowi, czyli temu, za pośrednictwem którego skarżący winien ją skierować do właściwego sądu administracyjnego. Ewentualne ryzyko przekroczenia w/w terminu procesowego oraz skutki z tym związane (odrzucenie skargi) obciążają stronę postępowania. Przechodząc od uwag ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2020 r. [...] doręczono skarżącemu w dniu 30 lipca 2020 r., co nie jest w sprawie kwestionowane. Ostatni dzień trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, biorąc pod uwagę treść art. 83 § 2 P.p.s.a., upływał zatem w dniu 31 sierpnia 2020 r. Skarżący złożył wprawdzie skargę w dniu 29 sierpnia 2020 r., jednak – co należy podkreślić – pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu skierował ją do Prezydenta Miasta [...]. Wbrew twierdzeniu skarżącego, pouczenie to było jasne, wyczerpujące i w sposób klarowny wyjaśniało stronie ewentualny dalszy sposób działania w postaci wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skoro zatem Prezydent Miasta [...] (przy piśmie z dnia 4 września 2020 r.) przekazał skargę do organu właściwego w dniu 8 września 2020 r. (data stempla pocztowego), to okoliczność ta dowodzi, że A.L. złożył skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, przewidzianego do jej wniesienia, co musiało skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.