III OZ 316/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 1149/23 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. w sprawie ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 października 2023 r. nr SKO.61.52.2022 w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 1149/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił D.G. (skarżąca) dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. w sprawie ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 października 2023 r. nr SKO.61.52.2022 w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o wezwanie w charakterze uczestnika postępowania Spółki na podstawie art. 33 § 1, ewentualnie § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", z uwagi na przejęcie uprawnień i obowiązków z zaskarżonej decyzji. Dalej Sąd wskazał, iż Spółka nie brała udziału w prowadzonym przed organami postępowaniu w sprawie opłaty za usunięcie drzew, nie jest zatem uczestnikiem z art. 33 § 1 p.p.s.a., który z mocy prawa nabywa status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe. Osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, z chwilą wszczęcia takiego postępowania mogą zgłosić swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyjaśnił, że udział nie jest zatem obligatoryjny, lecz fakultatywny, zależny od ich woli. Aby jednak stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego nie wystarczy sam fakt, że wynik postępowania dotyczy interesu prawnego takiego podmiotu, konieczne jest natomiast zgłoszenie swojego udziału, bowiem tylko w takim wypadku sąd może orzec o dopuszczeniu konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Sąd wskazał, że nie jest uprawniony do wezwania z urzędu do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiotów, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie wniosek o dopuszczenie Spółki do udziału w postępowaniu nie został zgłoszony przez samą Spółkę, lecz przez pełnomocnika innego podmiotu, tj. przez pełnomocnika działającego tylko w imieniu skarżącej, to Sąd nie mógł uwzględnić złożonego wniosku. Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie złożyła skarżąca, zarzucając mu naruszenie: 1. art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez odmówienie dopuszczenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, pomimo tego że zostały spełnione przesłanki do skorzystania z dyspozycji ww. przepisu; 2. art. 7 k.p.a. poprzez odmówienie dopuszczenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. do udziału w sprawie, pomimo tego że w toku postępowania organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron winny podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 3. art. 2, 7, 45 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pominięcie zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do państwa oraz realizacji prawa do sądu, statuowanymi w ww. przepisach; 4. ewentualnie art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez odmówienie dopuszczenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, pomimo tego że na dzień wydania przedmiotowego postanowienia (tj. dnia 3 czerwca 2024 r.), zostało wydane postanowienie (tj. w dniu 29 maja 2024 r., znak; SKO.61.10.2024) o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 31 października 2023 r., znak: SKO.61.52.2022 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Olsztyna z dnia 13 września 2022 r., znak: SD.6131.227.2022.AG. W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania B. Sp. z o.o. z siedzibą w O., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) (dalej: "p.p.s.a."), osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Stosownie natomiast do treści § 2 ww. przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu musi pochodzić od strony ubiegającej się o nadanie jej statusu uczestnika postępowania na prawach strony. W niniejszej sprawie natomiast wniosek o dopuszczenie do udziału Spółki został wniesiony przez pełnomocnika skarżącej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w aktach sprawy brak jest natomiast pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę B. Sp. z o.o. dla adw. A.B. Tym samym pełnomocnik skarżącej działa wyłącznie w jej imieniu i nie był uprawniony do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w imieniu Spółki. Z akt sprawy jednoznacznie bowiem wynika, iż działa on jedynie w imieniu skarżącej. W tych okolicznościach trafne było spostrzeżenie Sądu I instancji, że skoro wniosek nie został złożony przez samą Spółkę, a przez pełnomocnika innego podmiotu to nie mógł zostać uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, iż Sąd nie jest uprawniony do wezwania z urzędu do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiotów, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.