III OZ 313/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. N. na postanowienie zawarte w punkcie IV. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Kr 230/24 w sprawie ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w T. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w T. na rzecz P. N. kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrokiem z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Kr 230/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w T. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W punkcie IV. wyroku zasądził od Dyrektora ww. placówki na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie postanowił zastosować art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części – tj. w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego. Powyższe rozstrzygnięcie jest w opinii sądu I instancji uzasadnione faktem, że – jak wiadomo sądowi z urzędu – pełnomocnik reprezentuje skarżącego w dziesiątkach jednorodzajowych postępowań. W tej sytuacji sporządzenie skargi jest czynnością nie wymagającą specjalnie czasu ani wysiłku, lecz stanowi proste powielenie składanych uprzednio pism. Reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym. Sąd zasądził więc na rzecz skarżącego zwrot poniesionego wpisu w wysokości 100 zł, o czym orzekł w pkt. IV wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł skarżący, wnosząc o zmianę postanowienia w skarżonej części poprzez zasądzenie od organu na jego rzecz kwoty 497 zł. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne jedynie częściowo. Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe (tj. wpis, opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stosownie zaś do art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wykładnia art. 206 p.p.s.a. pozwala przyjąć, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu czy w danych okolicznościach sprawy przepis ten może mieć zastosowanie, zaś katalog okoliczności uzasadniających miarkowanie lub odstąpienie od zasądzenia kosztów ma charakter otwarty, na co wskazuje zwrot "w szczególności" (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 797-800, komentarz do art. 206). W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest odpowiednie, precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie sąd I instancji zmiarkował kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącego, zarejestrowanych przed tamtejszym sądem. Zdaniem sądu w takiej sytuacji sporządzenie skargi jest czynnością niewymagającą specjalnie czasu ani wysiłku, lecz stanowi proste powielenie składanych uprzednio pism. Sąd ten wskazał, że reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 czerwca 2016 r.; sygn. akt I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r.; sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r.; sygn. akt I GZ 502/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym stwierdzić należy, że myśl towarzysząca rozstrzygnięciu zawartemu w punkcie IV. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 stycznia 2025 r. jest zasadniczo prawidłowa. Sąd ten miał bowiem faktyczne i prawne podstawy do zastosowania art. 206 p.p.s.a., a swoje stanowisko w sposób odpowiedni uzasadnił. Niemniej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach sprawy niesprawiedliwe byłoby pozbawianie skarżącego zwrotu kosztów w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego w całości i należy mu się chociażby symboliczna kwota, która pokryje wydatki tego pełnomocnika związane z prowadzeniem tej konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu 100 zł będzie odpowiednią kwotą z tego tytułu, biorąc pod uwagę powyższe przemyślenia sądu I instancji, które podzielił Naczelny Sąd Administracyjny. Zasądzając zwrot kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi, sąd I instancji pominął również zwrot opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w zw. z art. 206 p.p.s.a. zasądził od Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w T. na rzecz skarżącego 217 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach (art. 209 p.p.s.a.). Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.