III OZ 313/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na punkt 2. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1062/21 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...] w przedmiocie udostępnienia akt postępowania skargowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1062/21 odrzucił skargę A. K. na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z [...] czerwca 2021 r., znak [...]w przedmiocie udostępnienia akt postępowania skargowego oraz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że A. K. (dalej: "skarżący") pismem z [...] maja 2021 r. wystąpił do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. (dalej: "organ") o zapoznanie się z aktami sprawy. W odpowiedzi na pismo, organ w piśmie z [...] czerwca 2021 r., znak [...]poinformował skarżącego, że tryb załatwiania wniosków, skarg i próśb osób pozbawionych wolności reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647). Podkreślił, że powyższe rozporządzenie nie zawiera podstawy prawnej do żądania przez osadzonych udostępnienia im do wglądu akt postępowań prowadzonych przez organy Służby Więziennej w sprawie skarg lub innych prowadzonych na jego podstawie. Skarżący wniósł Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na powyższe pismo z [...] czerwca 2021 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi A. K. jest pismo wyjaśniające Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z [...] czerwca 2021 r., znak [...]. Wobec tego, że taki rodzaj działalności nie mieści się w katalogu aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądów administracyjnych - skargę na pismo wyjaśniające Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z [...] czerwca 2021 r., znak [...], niebędące ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej - uznać należy za niedopuszczalną. Jest to pismo informujące i jako takie nie stanowi aktu administracyjnego, tzn. nie zawiera trzech decydujących o takim charakterze pisma cech, tj. nie jest władczym przejawem woli organu administracji publicznej - władczym rozstrzygnięciem, lecz jest oświadczeniem, nie wskazuje podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, a przede wszystkim nie rozstrzyga konkretnej sprawy administracyjnej w stosunku do konkretnej osoby fizycznej. Jednocześnie Sąd z uwagi na odrzucenie skargi, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odstąpił od merytorycznego rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia sąd pierwszej instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi, więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi w przypadku, gdy nie może być ona uwzględniona w świetle jasnych i bezwzględnie wiążących przepisów prawa administracyjnego i w dodatku niepodlegających różnej wykładni. Zastosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do dopuszczalności skargi. W przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 15 lipca 2008 r., sygn. II GZ 146/08; 22 lutego 2012 r., sygn. I OZ 1110/11, 10 maja 2013 r., sygn. II OZ 342/13; 12 lutego 2014 r., sygn. I OZ 81/14, 17 lipca 2014 r., sygn. II OZ 700/14). Skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jawi się jako oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., to wniosek o prawo pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Skarżący nie zakwestionował w formie procesowej stanowiska Sądu pierwszej instancji o bezzasadności skargi. Stwierdzenie zatem przez Sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi, skutkowała odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2014 r., sygn. akt II OZ 998/14). Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sprawie znajdował zastosowanie ww. przepis. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.