III OZ 303/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 760/23 o odrzuceniu wniosku K.C. o przywrócenie terminu na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 24 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na reaktywację w prawach studenta postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek K.C. (dalej: skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z 24 października 2023 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na reaktywację w prawach studenta. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, zaskarżoną decyzję doręczono skarżącej 31 października 2023 r., a skargę wniosła 27 listopada 2023 r. Skarga została złożona z zachowaniem ustawowego terminu, a więc wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia podlegał odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Sąd I instancji orzekł, że skarga została złożona w terminie (czego skarżąca w istocie nie kwestionuje), a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny. Tego rodzaju wniosek nie został jednak w tej sprawie złożony. Natomiast postanowieniem z 20 lutego 2024 r. Sąd I instancji odrzucił skargę, ale nie z powodu wniesienia jej po terminie, ale z powodu braku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Po doręczeniu odpisu tego postanowienia skarżąca wniosła do Sądu I instancji pismo zatytułowane "Przywrócenie terminu. Przyznanie tego samego adwokata". Z pisma tego wynika, że skarżąca domaga się również zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ uzyskała tego rodzaju zwolnienie w innej sprawie. Z treści tego pisma nie wynika natomiast, żeby skarżąca domagała się przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jeżeli Sąd I instancji miał wątpliwości co do zakresu wniosku skarżącej, to powinien ją wezwać do wyjaśnienia, czy wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia skargi czy też o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu lub złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast bez wyjaśnienia tego rodzaju wątpliwości nieprawidłowe było odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ponieważ przedmiotowy wniosek z 28 marca 2024 r. nie zawiera żadnej argumentacji odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi. Odnosi się natomiast do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek ten powinien zostać potraktowany jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu lub złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co potwierdziła skarżąca w zażaleniu. Wprawdzie wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony na każdym etapie postępowania i co do zasady nie można przywrócić terminu do jego złożenia, bowiem nie jest objęty żadnym terminem, to jednak tylko złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (i jego uwzględnienie) w terminie otwartym do uiszczenia wpisu pozwala na uniknięcie skutków wezwania do uiszczenia wpisu. W związku z tym w tego rodzaju sytuacji złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne, a jak wynika z akt sprawy taka była intencja skarżącej. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.