III OZ 298/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wa 35/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wa 35/23 o umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.O. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 22 listopada 2021 r. nr DOA-WSzOP.512.31.2020.KW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wa 35/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), odrzucił zażalenie M.O. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wa 35/23 o umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia WSA wskazano, że zaskarżone orzeczenie (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2023 r.) doręczono skarżącej 9 marca 2023 r. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem 16 marca 2023 r. Tymczasem skarżąca wniosła zażalenie 17 marca 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc z uchybieniem terminu ustawowego do dokonania wskazanej czynności procesowej. Pismem oznaczonym datą 4 czerwca 2023 r., a nadanym w placówce pocztowej w dniu 6 czerwca 2023 r., Skarżąca wywiodła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2023 r., sygn. akt IV SPP/Wa 35/23 o odrzuceniu zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, ponieważ jako osoba występująca bez profesjonalnego pełnomocnika nie została pouczona w stosownym czasie o możliwości złożenia prośby o przedłużenie terminu na wniesienie zażalenia. Siedmiodniowy termin powoduje, że Skarżąca musi odstawić swoje ważne zobowiązania i przeorganizować czas. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zażalenie na postanowienie sądu, którego przedmiotem jest umorzenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia, stosownie do treści art. 258 § 4 w zw. art. 194 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Przenosząc tę normę na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zażalenie na postanowienie z 7 marca 2023 r., sygn. akt IV SPP/WA 35/23 wniesiono w dniu 17 marca 2023 r., tj. po upływie terminu na wniesienie zażalenia, który bezskutecznie ekspirował z dniem 16 marca 2023 r. Zdaniem Składu orzekającego w sprawie, zachowanie Strony uznać należy za nadużycie prawa do sądu, które nie może podlegać ochronie prawnej. Sposób zachowania Skarżącej, doprowadza do sztucznego generowania kolejnych korespondencji sądowych, co składa się ostatecznie na nadużywanie przez nią prawa do sądu. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To bardzo konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (por.: K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por.: M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak właśnie ocenić należy działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.