III OZ 292/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Sz 1139/22 o odmowie wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Renaty Bukowieckiej-Kleczaj i Patrycji Joanny Suwaj od orzekania w sprawie ze skargi E.W. na postanowienie Dyrektora Delegatury Najwyższej Izby Kontroli w Szczecinie z 14 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek E.W. (dalej: skarżąca) o wyłączenie sędziów WSA w Szczecinie Renaty Bukowieckiej-Kleczaj i Patrycji Joanny Suwaj od rozpoznania sprawy ze skargi na postanowienie Dyrektora Delegatury Najwyższej Izby Kontroli w Szczecinie z 14 lutego 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 7 lipca 2022 r. odrzucił skargę uznając, że sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 2424/22 uchylił postanowienie z 7 lipca 2022 r. Następnie w piśmie z 4 kwietnia 2023 r. skarżąca wystąpiła o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów WSA w Szczecinie Renaty Bukowieckiej-Kleczaj i Patrycji Joanny Suwaj, podnosząc, że postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2022 r. powoduje konieczność rozpoznania sprawy w innym składzie. W ocenie Sądu I Instancji, przedstawione przez skarżącą okoliczności nie stanowią uzasadnionej przyczyny wyłączenia od rozpoznania sprawy wymienionych na wstępie sędziów, zarówno w trybie art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), jak i na podstawie art. 19 p.p.s.a. W ocenie skarżącej, okolicznością uzasadniającą wyłączenie sędziów, jest orzekanie w innych sprawach ze skargi skarżącej, w których zostały wydane postanowienia uchylone następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu I instancji, każda ze wskazanych przez skarżącą spraw ma swój wyodrębniony indywidualny charakter, determinowany konkretnymi okolicznościami stanu faktycznego. Ponadto postanowienia wskazane przez skarżącą zawierały rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do kontroli postanowień o nałożeniu kary pieniężnej przez organ Najwyższej Izby Kontroli. Nie doszło w tych sprawach do merytorycznej oceny legalności wydanych przez organ postanowień, bowiem Sąd I instancji uznał się za niewłaściwy. Natomiast brak jest możliwości wyłączenia sędziego z powodu przedstawionej przez niego oceny prawnej w innych sprawach. Okoliczność, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżąca, był sprawozdawcą w innej sprawie z jej udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca zarzucając naruszenie art. 185 § 2 p.p.s.a. oraz art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały zawarte w art. 18 p.p.s.a. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie – art. 19 p.p.s.a. W tej sprawie brak jest okoliczności pozwalających stwierdzić, że w stosunku do któregokolwiek z sędziów objętych wnioskiem zachodzi jedna lub więcej z przyczyn wyłączenia sędziego z mocy prawa. Ponadto wskazane przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do wyłączenia sędziów objętych wnioskiem na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przesłanką odmowy wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie jest samo powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego u strony zgłaszającej wniosek. Przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączenie sędziego, o którym stanowi art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że w stosunku do sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie zaszły obiektywne okoliczności dające podstawę do ich wyłączenia od orzekania w sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, że konkretni sędziowie nie dają gwarancji obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ orzekali w innych, podobnych sprawach ze skargi skarżącej, w których skargi (podobnie jak w tej sprawie) zostały odrzucone. Zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu na zaskarżone w tej sprawie postanowienie nie podniesiono okoliczności, które mogłyby wywołać nie tylko u skarżącej, ale i u obiektywnego obserwatora, przeświadczenie, że wskazani sędziowie z jakiejkolwiek przyczyny byliby zainteresowani wynikiem niniejszej sprawy lub mogliby być "uprzedzeni" do skarżącej. W rezultacie prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie wykazała okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów. Odrzucenie skargi z powodu jej niedopuszczalności jest rozstrzygnięciem o charakterze formalnym. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zapadło w pięciu, podobnych sprawach ze skarg skarżącej. Postanowienia o odrzuceniu skarg wydane w tych sprawach zostały jednak uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie są to przy tym sprawy tożsame przedmiotowo. Norma z art. 185 § 2 p.p.s.a. nakłada obowiązek rozpoznania sprawy w innym składzie po uwzględnieniu skargi kasacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, jednak obowiązek ten dotyczy wyłącznie jednej, konkretnej sprawy, a nie spraw podobnych, nawet jeżeli toczą się między tymi samymi stronami i w podobnym przedmiocie. Wbrew twierdzeniom zażalenia, brak jest jednak tożsamości materialnej między poszczególnymi sprawami ze skarg skarżącej, a sprawy te można co najwyżej określić jako podobne. Zasada z art. 185 § 2 p.p.s.a. nie znajdowała zatem w tym przypadku zastosowania w odniesieniu do sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie. Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe, ponieważ w tej sprawie nie stwierdzono żadnych przesłanek wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie objętych wnioskiem skarżącej. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.