III OZ 284/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 158/23 o odrzuceniu wniosku J. N. o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności asesora sądowego WSA Mariusza Pawełczaka w sprawie ze skargi J. N. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 158/23, odrzucił wniosek J. N. o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności asesora sądowego WSA Mariusza Pawełczaka w sprawie ze skargi J. N. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, J. N. (dalej jako: "skarżący"), składając wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności zarzucił, że wskazany asesor nie posiada zdolności do wydawania orzeczeń oraz zasiadania w składach orzekających z uwagi na posługiwanie się wadliwą prawnie nominacją, jaką zdobył na podstawie powołania otrzymanego od nielegalnej i upolitycznionej neoKRS na podstawie. W celu zapewnienia praw wynikających z art. 45 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ETPCz oraz art. 47 KPP uznał, że wszczęcie wnioskowanej procedury jest konieczne. W związku ze złożonym wnioskiem, wymieniony asesor złożył oświadczenie, w którym wskazał m.in., że nie zachodzą i nie zachodziły żadne okoliczności powodujące wyłącznie od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy. Okoliczności towarzyszące powołaniu na stanowisko asesora sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oraz postępowanie po powołaniu na to stanowisko nie prowadzą i nie mogą prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności przy rozpoznaniu skargi złożonej przez skarżącego. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji zdecydował o jego odrzuceniu. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl literalnej wykładni przepisu art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) – dalej: "P.u.s.a.", zgodnie z którą podmiotem poddanym tzw. testowi niezawisłości w trybie tego przepisu może być jedynie osoba powołana na stanowisko sędziego, a nie asesora. Sąd Wojewódzki przyjął zatem, że w świetle brzmienia art. 5a § 1 P.u.s.a. procedura przeprowadzenia badania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności asesora wojewódzkiego sądu administracyjnego jest niedopuszczalna. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 5a § 6 zd. 2 in fine oraz § 10 i § 11 zd. 1 P.u.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. N. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w jego treści. Zgodnie z art. 5a § 1 P.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 P.u.s.a.). W art. 5a § 5 p.u.s.a. określono wymogi wniosku, natomiast stosownie do art. 5a § 6 P.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 5a P.u.s.a określono procedurę merytorycznego rozpoznania wniosku oraz postępowanie odwoławcze, wskazując zarówno sąd właściwy do jego rozpoznania, jak i skład rozpoznający wniosek oraz sposób jego wyłonienia. Przytoczone wyżej przepisy dotyczące badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, znajdują także zastosowanie do asesorów sądowych, a to na mocy odesłań zawartych w art. 29 § 1 P.u.s.a oraz art. 106zg § 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) – por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OZ 179/23, LEX nr 3550557. Zgodnie z art. 29 § 1 P.u.s.a., w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz m.in. sędziów i asesorów sądowych, co do zasady odpowiednie zastosowanie mają przepisy o ustroju sądów powszechnych, a w świetle art. 106zg § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, ilekroć inne ustawy przewidują podejmowanie czynności urzędowych przez sędziego, należy przez sędziego rozumieć także asesora sądowego. Zatem w aspekcie podmiotowym rozpoznawany wniosek należy ocenić jako dopuszczalny, gdyż został on złożony przez skarżącego i dotyczy zbadania wymogów niezawisłości i bezstronności asesora sądowego. Ponownie rozpatrując przedmiotowy wniosek Sąd pierwszej instancji zbada, czy zostały spełnione wymogi formalne wniosku, zawarte w art. 5a § 4 i 5 P.u.s.a. i w zależności od wyniku tej kontroli, podejmie właściwe rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.